RI&E horeca: wat het is, wat je moet doen en waar je op let

Een RI&E (Risico Inventarisatie & Evaluatie) is in de horeca wettelijk verplicht voor vrijwel elke werkgever. Het gaat om een systematisch overzicht van alle risico’s op de werkvloer, aangevuld met een plan van aanpak om die risico’s te beheersen. In de horeca zijn die risico’s er volop: hete oppervlakken, gladde vloeren, zwaar tillen, agressie van gasten en nachtdiensten. Een goede RI&E horeca brengt al deze gevaren in kaart en legt vast wat je eraan doet.

De verplichting geldt op basis van de Arbowet. Heb je personeel in dienst, dan ben je verplicht een RI&E op te stellen en bij te houden. Zelfs als je maar één medewerker hebt, geldt de plicht. Alleen zzp’ers zonder personeel zijn vrijgesteld.

Typische risico’s in een horecabedrijf

De horeca kent een aantal beroepsrisico’s die in bijna elk bedrijf terugkomen. Dat maakt de sector ook één van de sectoren waarvoor branchespecifieke RI&E-instrumenten zijn ontwikkeld.

• Fysieke belasting: veel staan, tillen van kratten en kookpotten, werken in krappe ruimtes.
• Snijden en verbranden: messen, hete pannen, frituurvet en ovens zijn dagelijkse gevaren in de keuken.
• Gladde vloeren: vet, water en drankmorsen verhogen het risico op uitglijden sterk.
• Agressie en ongewenst gedrag: personeel in de bediening heeft regelmatig te maken met lastige of agressieve gasten.
• Onregelmatige werktijden: nacht- en avondwerk, lange diensten en korte rustperiodes belasten medewerkers extra.
• Chemische stoffen: schoonmaakmiddelen in keuken en sanitair kunnen huid en luchtwegen irriteren.
• Hoge werkdruk: pieken in drukke diensten, onderbezetting en hoge omloopsnelheid van personeel.

Hoe stel je een RI&E horeca op?

KHN (Koninklijke Horeca Nederland) biedt een erkende RI&E-scan specifiek voor horecabedrijven aan. Zo’n branchespecifieke tool is toegesneden op de risico’s die in jouw sector voorkomen, wat de inventarisatie een stuk praktischer maakt dan een generiek formulier.

Een RI&E opStellen bestaat uit een paar vaste stappen:

1. Inventariseer de risico’s. Loop alle werkplekken en taken door: keuken, bediening, schoonmaak, opslag, terrassen. Noteer wat er mis kan gaan.
2. Beoordeel de ernst en kans. Hoe groot is de kans dat een gevaar leidt tot schade? Hoe ernstig is die schade? Dit bepaalt de prioriteit.
3. Stel een plan van aanpak op. Dit is verplicht onderdeel van de RI&E. Beschrijf per risico welke maatregel je neemt, wie dat doet en wanneer.
4. Laat de RI&E toetsen. Heb je meer dan 25 medewerkers? Dan moet een gecertificeerde arbodienst of bedrijfsarts de RI&E toetsen. Bij minder dan 25 medewerkers mag je een erkende branchetool gebruiken zonder aparte toetsing, als de tool dat certificaat heeft.
5. Evalueer en actualiseer. De RI&E is geen eenmalig document. Pas hem aan bij verbouwingen, nieuwe apparatuur, een andere werkwijze of een incident.

Wie mag de RI&E horeca uitvoeren?

Je mag de RI&E zelf uitvoeren als ondernemer, mits je gebruikmaakt van een erkende branchetool. De KHN RI&E-scan is zo’n erkend instrument: als je die volledig invult, is aparte toetsing door een arbodienst niet verplicht (bij minder dan 25 medewerkers). Dat scheelt kosten. Bij grotere bedrijven of als je een generieke methode gebruikt, is toetsing wel verplicht.

Het loont om medewerkers te betrekken bij de inventarisatie. Zij kennen de dagelijkse praktijk het beste en weten waar knelpunten zitten die jij als eigenaar niet altijd ziet.

Wat kost het als je géén RI&E hebt?

De Nederlandse Arbeidsinspectie kan bij een controle vragen naar je RI&E en plan van aanpak. Heb je die niet, dan riskeer je een boete. De hoogte van die boete verschilt per overtreding en bedrijfsgrootte, maar ontbreken van een RI&E wordt gezien als een serieuze overtreding. Naast boetes ben je bij een arbeidsongeval ook kwetsbaar als je niet kunt aantonen dat je de risico’s in kaart had gebracht en maatregelen had genomen.

Los van de wettelijke plicht is een actuele RI&E gewoon slim. Het voorkomt verzuim, verlaagt de kans op ongelukken en laat aan medewerkers zien dat je hun veiligheid serieus neemt, iets wat in de krappe arbeidsmarkt in de horeca telt.

Veelgestelde vragen over RI&E in de horeca

Is de RI&E ook verplicht als ik alleen met familie werk?
Als familieleden op de loonlijst staan en formeel werknemer zijn, geldt de verplichting. Werk je puur met meewerkende familieleden zonder arbeidsovereenkomst, dan ligt dat genuanceerder. Raadpleeg bij twijfel een arboadviseur.

Hoe vaak moet ik de RI&E horeca bijwerken?
Er staat geen vaste termijn in de wet. Wel geldt dat je de RI&E actualiseert als de situatie verandert: verbouwing, nieuwe apparatuur, gewijzigde taken of na een incident. In de praktijk is jaarlijks controleren een verstandige routine.

Mag ik de RI&E digitaal bewaren?
Ja, een digitaal document voldoet. Zorg wel dat je het kunt tonen bij een inspectie en dat het ondertekend of aantoonbaar goedgekeurd is.

Wat is het verschil tussen de RI&E en het plan van aanpak?
De RI&E brengt de risico’s in kaart. Het plan van aanpak is de vervolg stap: daarin staat wat je doet om die risico’s te verkleinen, door wie en wanneer. Beide documenten zijn verplicht en horen bij elkaar.

Start je met de RI&E, gebruik dan de branchetool van KHN als uitgangspunt. Die is specifiek afgestemd op de horeca en herkent de risico’s die in jouw werkomgeving voorkomen. Vul hem stap voor stap in, betrek je team erbij en zorg dat het plan van aanpak ook echt wordt uitgevoerd. Dat is niet alleen een wettelijke plicht, maar ook de meest directe manier om ongelukken en verzuim in je zaak te voorkomen.