Energie & Afvalbeheer

Steeds meer mensen zoeken naar een duurzamer alternatief voor begraven of cremeren. Het composteren van een lichaam is zo'n alternatief: na overlijden wordt het lichaam omgezet in voedzame aarde of compost, zonder gebruik van chemicaliën of verbranding. In Nederland is deze methode vooralsnog niet wettelijk toegestaan, maar de interesse groeit en het debat is volop gaande. Wat houdt lichaam composteren precies in? Bij het composteren van een menselijk lichaam, ook wel veraarden genoemd, wordt het lichaam van een overledene op een natuurlijke manier afgebroken. Het eindresultaat is vruchtbare aarde, compost of humus. Dit proces verloopt zonder balsemen of het gebruik van chemische stoffen. De natuur doet het werk, ondersteund door een gecontroleerde omgeving. Veraarden verschilt van een gewone aardebegrafenis. Bij een gewone begrafenis in een kist duurt het tientallen jaren voordat het lichaam volledig is afgebroken, afhankelijk van de bodemsoort. Bij gecontroleerd composteren gaat dat proces veel sneller en is het resultaat een bruikbare, voedselrijke aarde. Hoe werkt het composteringsproces stap voor stap? Het proces van lichaam composteren verloopt in een vaste volgorde. Zo ziet dat er in de praktijk uit, zoals het in landen wordt toegepast waar de methode al wel is toegestaan: Het lichaam wordt niet gebalsemd. Chemische conservering zou het natuurlijke afbraakproces verstoren. Het lichaam wordt tien dagen ingevroren. Dit is een verplichte stap om eventuele ziekteverwekkers te neutraliseren. Daarna wordt het lichaam in een speciale container of cocon geplaatst, samen met organisch materiaal zoals houtsnippers, stro of andere plantaardige stoffen. Microben, schimmels en bacteriën breken het lichaam af. Warmte, vocht en zuurstof houden het proces op gang. Na enkele weken tot maanden ontstaat er voedselrijke compost of aarde. De nabestaanden kunnen deze aarde gebruiken, bijvoorbeeld om een boom mee te planten of een tuin mee te voeden. Het is een proces dat volledig op de natuur leunt. Er komen geen verbrandingsgassen bij vrij en er is geen energieverbruik nodig zoals bij cremeren. Is lichaam composteren duurzamer dan begraven of cremeren? Dat is precies de vraag waar de discussie in Nederland op vastloopt. Voorstanders wijzen op de lage uitstoot van broeikasgassen en het ontbreken van schadelijke stoffen. Het lichaam geeft zijn voedingsstoffen terug aan de aarde, in plaats van te verbranden of jarenlang opgesloten te liggen in een kist. Critici en de Nederlandse Gezondheidsraad plaatsen vraagtekens bij de veiligheid en de werkelijke duurzaamheid. In oktober 2025 adviseerde de Gezondheidsraad het kabinet om lichaam composteren voorlopig niet wettelijk toe te staan. De reden: er is nog onvoldoende wetenschappelijk bewijs dat de methode veilig en aantoonbaar duurzamer is dan bestaande methoden. Wat zegt de wet in Nederland? In Nederland is lichaam composteren op dit moment niet legaal. De Wet op de lijkbezorging staat alleen begraven, cremeren en in bepaalde gevallen resomeren toe. Resomeren, waarbij het lichaam in een alkalische vloeistof wordt opgelost, krijgt van de Gezondheidsraad wel een positiever advies dan composteren. De kans dat lichaam composteren op korte termijn wordt toegestaan in Nederland is klein, gezien het negatieve advies van de Gezondheidsraad uit 2025. Het kabinet neemt dit advies mee in de besluitvorming, maar is er niet aan gebonden. Waar is het al wel mogelijk? In de Verenigde Staten is menselijk composteren al in een aantal staten wettelijk toegestaan, waaronder Washington. Daar zijn bedrijven actief die deze dienst aanbieden. Mensen worden in een speciale cocon geplaatst en omringd door organisch materiaal. Na het proces ontvangen nabestaanden de aarde die overblijft. In Europa is de methode nog nergens grootschalig ingevoerd. De discussie loopt wel in meerdere landen, waaronder Nederland en België. Wat als je toch een natuurlijke uitvaart wilt? Wie een zo natuurlijk mogelijke uitvaart wil, heeft in Nederland al een aantal opties. Een groene begrafenis in een natuurbegraafrplaats is toegestaan. Daarbij wordt het lichaam zonder kist of in een biologisch afbreekbare lijkwade of wikkel begraven, zodat de afbraak zo natuurlijk mogelijk verloopt. Dit is niet hetzelfde als actief composteren, maar het komt wel dichter bij het idee van teruggeven aan de natuur. Wie zijn wensen rondom de uitvaart alvast wil vastleggen, kan dat doen in een uitvaartwens of testament. Zo weten nabestaanden wat je zou willen als de wetgeving in de toekomst verandert. Veelgestelde vragen Is lichaam composteren hetzelfde als veraarden? Ja, veraarden en lichaam composteren betekenen in de praktijk hetzelfde. Veraarden is de Nederlandse term die vaak wordt gebruikt voor het gecontroleerde proces waarbij een menselijk lichaam wordt omgezet in vruchtbare aarde of compost. Waarom moet het lichaam eerst tien dagen worden ingevroren? Het invriezen van het lichaam gedurende tien dagen is een veiligheidsmaatregel. Het neutraliseert mogelijke ziekteverwekkers in het lichaam voordat het composteringsproces begint. Balsemen mag niet, omdat chemische stoffen het natuurlijke afbraakproces verstoren. Kan de compost na het composteren gewoon worden gebruikt in de tuin? In landen waar de methode is toegestaan, zoals een aantal Amerikaanse staten, krijgen nabestaanden de aarde die overblijft. Zij kunnen die gebruiken om bijvoorbeeld een boom te planten. In Nederland is de methode nog niet legaal, dus deze vraag is hier voorlopig nog niet aan de orde. Wat is resomeren en hoe verschilt het van composteren? Resomeren is een methode waarbij het lichaam van een overledene wordt opgelost in een alkalische vloeistof, ook wel chemisch oplossen genoemd. Het eindresultaat is een vloeistof en een kleine hoeveelheid botmateriaal. De Nederlandse Gezondheidsraad staat positiever tegenover resomeren dan tegenover lichaam composteren, omdat er meer onderzoek naar beschikbaar is.

Het Nederlandse woord "verpakking" heeft in het Engels meerdere vertalingen, en welke je kiest hangt af van de context. De meest gebruikte woorden zijn packaging, package en wrapper. Als je weet wanneer je welk woord gebruikt, communiceer je een stuk helderder in het Engels, of je nu een e-mail schrijft, een product beschrijft of een factuur opstelt. De drie belangrijkste vertalingen van verpakking in het Engels Het Engelse woord packaging gebruik je als je het hebt over verpakking in het algemeen of over het materiaal waarmee iets verpakt is. Denk aan zinnen als "The packaging is made of recycled cardboard" (De verpakking is gemaakt van gerecycled karton). Dit woord gebruik je ook als je het hebt over de manier waarop een product wordt gepresenteerd. Het woord package gebruik je voor een specifiek, afzonderlijk pakket of een doos. Bijvoorbeeld: "The book came in a cardboard package" (Het boek kwam aan in een kartonnen verpakking). Je ziet dit woord vaak terug in zakelijke communicatie en bij verzending. Het woord wrapper of wrapping gebruik je voor een omhulsel, folie of wikkel rondom een product. Denk aan snoep, cadeaus of producten die in papier of plastic gewikkeld zijn. "The product arrived in a plain wrapper" betekent: het product kwam aan in een neutrale, onopvallende verpakking. Wanneer kies je welk woord? De keuze hangt af van wat je precies bedoelt. Een paar praktische richtlijnen: Heb je het over de verpakking van een product in het algemeen, zoals bij een supermarktproduct of een verzendstuk? Gebruik dan packaging. Heb je het over één specifiek pakket dat verstuurd wordt of bezorgd is? Gebruik dan package. Gaat het om een wikkel, folie of papieren omhulsel? Gebruik dan wrapper of wrapping. Heb je het over de buitenkant van een cadeau? Dan past wrapping paper het best. Schrijf je over milieuvriendelijke verpakking? Dan is sustainable packaging de gangbare Engelse term. Veelgebruikte Engelse uitdrukkingen rond verpakking Als je vaker in het Engels werkt of schrijft over verpakkingen, zijn er een paar vaste combinaties die je vaak tegenkomt. Plain packaging of plain wrapper betekent neutrale verpakking zonder opvallende merknaam of logo. Dit zie je bijvoorbeeld bij sigaretten of generieke producten. Primary packaging is de verpakking die direct contact heeft met het product, zoals een fles of een zak. Secondary packaging is de buitenverpakking, zoals een doos of een folie eromheen. Voor zakelijk gebruik zijn ook retail packaging (verpakking voor in de winkel) en transit packaging (verpakking voor transport) handige termen om te kennen. Verpakking vertalen in een zakelijke context In zakelijke e-mails, productbeschrijvingen of douanedocumenten kom je "verpakking" regelmatig tegen. In die gevallen is packaging bijna altijd de veiligste keuze. Wil je het hebben over de kosten? Dan schrijf je packaging costs. Gaat het over de eisen aan de verpakking? Dan gebruik je packaging requirements of packaging specifications. Op een pakbon of factuur zie je vaker het woord packing, zoals in packing list (paklijst) of packing slip. Let op het verschil: packing gaat over het inpakken als handeling, terwijl packaging meer verwijst naar het materiaal of de verpakking zelf. Snel overzicht: verpakking in het Engels Hieronder vind je de meest gebruikte vertalingen van verpakking in het Engels op een rij, zodat je ze snel kunt raadplegen: Packaging: verpakking in het algemeen, het materiaal of de presentatie Package: een specifiek pakket of doos Wrapper / wrapping: wikkel, folie of omhulsel Packing: het inpakken of de verpakking bij verzending Plain wrapper: neutrale, onopvallende verpakking Sustainable packaging: milieuvriendelijke verpakking Retail packaging: verpakking voor de winkel Transit packaging: verpakking voor transport De juiste vertaling maakt het verschil Of je nu een productbeschrijving schrijft, een e-mail verstuurt of een douaneformulier invult, de juiste Engelse vertaling van "verpakking" maakt je tekst duidelijker en professioneler. In de meeste gevallen kom je het verst met packaging, maar voor een specifiek pakket of een wikkel kies je een ander woord. Met dit overzicht weet je precies welke vertaling wanneer past. Veelgestelde vragen Wat is het verschil tussen "packaging" en "packing" in het Engels? Het verschil tussen packaging en packing is subtiel maar belangrijk. Packaging verwijst naar het materiaal of de verpakking zelf, zoals een doos, fles of folie. Packing gaat over de handeling van het inpakken, of over de materialen die gebruikt worden bij het inpakken voor verzending. Op documenten zoals een paklijst zie je daarom packing list, niet packaging list. Hoe zeg je "neutrale verpakking" in het Engels? Neutrale verpakking vertaal je als plain packaging of plain wrapper. Dit betekent een verpakking zonder opvallende merknaam, logo of reclame. De zin "The product arrived in a plain wrapper" betekent dat het product in een onopvallende, neutrale verpakking aankwam. Hoe vertaal je "milieuvriendelijke verpakking" naar het Engels? Milieuvriendelijke verpakking heet in het Engels sustainable packaging of eco-friendly packaging. Beide termen worden veel gebruikt in productbeschrijvingen, persberichten en zakelijke communicatie over duurzaamheid. Wat betekent "primary packaging" en "secondary packaging"? Primary packaging is de verpakking die direct contact heeft met het product, zoals een fles, blikje of zak. Secondary packaging is de buitenverpakking die meerdere primaire verpakkingen bij elkaar houdt, zoals een kartonnen doos of een krimphoes.

De energiekosten in de horeca lopen snel op, maar met de juiste aanpak kun je flink besparen zonder dat gasten er iets van merken. Van slim omgaan met keukenapparatuur tot een goed lichtplan: er zijn veel praktische energiebesparing tips voor de horeca die je vandaag nog kunt toepassen. Waarom energie besparen in de horeca extra loont Horecazaken verbruiken veel energie. Keukens draaien op volle kracht, koelcellen lopen de hele dag en de verlichting brandt lang. Dat maakt de energierekening al snel een van de grootste kostenposten. Door gericht te besparen, houd je meer over aan het einde van de maand. En je draagt ook bij aan een duurzamere bedrijfsvoering, iets waar steeds meer gasten waarde aan hechten. Slim omgaan met keukenapparatuur De keuken is verantwoordelijk voor een groot deel van het energieverbruik in een horecazaak. Zet apparaten pas aan als je ze echt nodig hebt, en schakel ze tijdig uit na gebruik. Veel apparaten verbruiken ook in de stand-bystand nog stroom. Zet ze dus helemaal uit aan het einde van de dag. Gebruik apparatuur op de juiste capaciteit. Een grote oven voor een kleine bestelling is verspilling. Stem de inzet van apparaten af op de drukte van het moment. Controleer ook regelmatig of afdichtingen van ovens en koelcellen nog goed sluiten. Een slechte afdichting zorgt voor onnodig energieverlies. Verlichting: maak een lichtplan Verlichting is een eenvoudig startpunt voor energiebesparing. Vervang oude lampen door ledverlichting als je dat nog niet hebt gedaan. Led verbruikt veel minder stroom dan traditionele lampen en gaat langer mee. Maak een lichtplan voor je zaak. Bepaal welke ruimtes hoeveel licht nodig hebben en op welke tijden. Met bewegingssensoren of tijdschakelaars zorg je dat licht in magazijnen, toiletten of gangen niet onnodig brandt. Dimbare verlichting in de zaal helpt om sfeer te creëren en energie te besparen tegelijk. Luchtgordijnen en isolatie: minder warmteverlies Elke keer dat de deur opengaat, stroomt koude lucht naar binnen en warme lucht naar buiten. Een luchtgordijn boven de ingang houdt de temperatuur binnen stabieler en vermindert het werk voor je verwarmingssysteem. Dit is een maatregel die zich snel terugverdient, zeker bij drukke ingangen. Controleer ook de isolatie van je pand. Slecht geïsoleerde muren, daken of ramen laten warmte ontsnappen. Een goed geïsoleerd pand heeft minder energie nodig om op temperatuur te blijven. Kijk ook naar tochtstrips bij deuren en ramen: een kleine aanpassing met een groot effect. Energiebesparing op het terras Terrasverwarmers verbruiken veel energie en zorgen voor een hoge CO2-uitstoot. Beperk het gebruik van gasverwarmers op het terras. Kies in plaats daarvan voor alternatieven zoals infraroodverwarmers die alleen verwarmen als er iemand in de buurt is, of bied gasten fleecedekens aan. Gebruik windschermen om warmte vast te houden op het terras. Zo hoef je minder te stoken en blijft het toch aangenaam voor de gast. Schakel terrasverwarmers altijd uit als het terras leeg is, en gebruik tijdschakelaars om te voorkomen dat apparatuur onnodig aan blijft staan. Praktische checklist: zo pak je het aan Zet keukenapparatuur uit als je die niet nodig hebt, ook stand-by verbruikt stroom. Controleer afdichtingen van koelcellen en ovens regelmatig. Vervang alle lampen door ledverlichting. Maak een lichtplan met tijdschakelaars of bewegingssensoren. Plaats een luchtgordijn bij de hoofdingang. Controleer de isolatie van muren, ramen en deuren. Beperk het gebruik van terrasverwarmers en schakel ze uit bij een leeg terras. Laat een energiescan uitvoeren voor inzicht in je grootste verbruikers. Laat een energiescan uitvoeren Wil je weten waar jouw zaak de meeste energie verbruikt? Laat dan een energiescan uitvoeren. Een energiescan geeft inzicht in je verbruik per apparaat of ruimte en laat zien waar de grootste winst te behalen is. Brancheorganisatie KHN biedt horecaondernemers informatie en advies over energiebesparing, inclusief de Erkende Maatregelenlijst horeca. Daarop staan maatregelen die ondernemers kunnen nemen om aan de wettelijke energiebesparingsplicht te voldoen. Energiebesparing in de horeca hoeft niet ingewikkeld te zijn. Begin met de eenvoudige aanpassingen en werk van daaruit naar grotere investeringen. Kleine stappen samen zorgen al snel voor een merkbaar verschil op je energierekening. Veelgestelde vragen Wat is de Erkende Maatregelenlijst horeca? De Erkende Maatregelenlijst horeca is een lijst met energiebesparende maatregelen die de overheid heeft vastgesteld voor horecabedrijven. Ondernemers die onder de energiebesparingsplicht vallen, zijn verplicht om de maatregelen uit deze lijst te nemen die zich binnen vijf jaar terugverdienen. Denk aan ledverlichting, isolatie en zuinige apparatuur. Wat levert een luchtgordijn op in een horecazaak? Een luchtgordijn bij de ingang van een horecazaak zorgt dat warme lucht binnen blijft als de deur opengaat. Dit verlaagt de druk op het verwarmingssysteem en vermindert energieverbruik. Het effect is het grootst bij drukke ingangen waar de deur vaak open en dicht gaat. Zijn er subsidies beschikbaar voor energiebesparing in de horeca? Er zijn verschillende regelingen en subsidies beschikbaar voor horecaondernemers die willen investeren in energiebesparing of verduurzaming. Welke regelingen op dit moment van toepassing zijn, verschilt per situatie en regio. Informeer bij je gemeente of brancheorganisatie KHN voor actueel overzicht. Hoe bespaar ik energie op het terras zonder gasten minder comfort te bieden? Energie besparen op het terras kan door windschermen te gebruiken, zodat warmte langer vastgehouden wordt en minder verwarming nodig is. Infraroodverwarmers die alleen actief zijn als er iemand in de buurt is, zijn zuiniger dan traditionele terrasverwarmers. Fleecedekens zijn een laagdrempelig alternatief dat gasten vaak ook als gezellig ervaren.

Energiebesparing staat bij veel horecaondernemers hoog op de agenda. Dat is niet zo gek, want de energierekening is in een restaurant, café of hotel vaak één van de grootste kostenposten. Keukenapparatuur draait de hele dag, de verlichting brandt lang en de verwarming moet het altijd aangenaam houden voor gasten. Gelukkig zijn er veel manieren om het verbruik omlaag te brengen, zonder dat gasten er iets van merken. Keukenapparatuur verbruikt meer dan je denkt De keuken is verantwoordelijk voor een groot deel van het energieverbruik in de horeca. Professionele ovens, frituurpannen, koelcellen en vaatwassers werken vaak op volle kracht, ook als het rustiger is. Een eenvoudige maatregel is het alleen inschakelen van apparaten als je ze echt nodig hebt. Zet frituurpannen in de rustige uren op een lagere stand en schakel apparaten die je niet gebruikt uit in plaats van op standby te laten staan. Een vaatwasser verbruikt veel minder water en stroom als hij volledig gevuld is. Investeer ook in energiezuinige apparatuur met een goed energielabel, want die verbruiken op jaarbasis aanzienlijk minder dan oudere modellen. Verlichting slim aanpakken loont Gemiddeld gaat zo'n twintig procent van het stroomverbruik in de horeca naar verlichting. Dat maakt het een logische plek om te beginnen met bezuinigen op stroom. LED-verlichting verbruikt tot tachtig procent minder energie dan traditionele gloeilampen en gaat ook nog eens veel langer mee. Maar het gaat niet alleen om het type lamp. Een goed lichtplan zorgt ervoor dat je geen ruimtes verlicht die op dat moment niet in gebruik zijn. Bewegingssensoren in toilet en opslagruimte zorgen er automatisch voor dat het licht alleen brandt als dat nodig is. Dimbare verlichting is een aanrader voor de zaal, omdat je overdag minder licht nodig hebt dan in de avond. Zo betaal je alleen voor wat je werkelijk gebruikt. Warmte vasthouden en tocht beperken Een groot deel van de warmte in een horecagelegenheid verdwijnt via deuren, ramen en ventilatie. Elke keer dat de voordeur opengaat, stroomt koude lucht naar binnen en warme lucht naar buiten. Een luchtgordijn boven de ingang lost dit op door een onzichtbare luchtstroom te creëren die tocht tegenhoudt. Dit bespaart op de stookkosten zonder dat gasten hinder ondervinden. Goede isolatie van muren en dak helpt ook mee, net als dubbel glas bij ramen en deuren. Voor het terras geldt dat infraroodverwarming veel zuiniger is dan traditionele gasheaters. Infraroodverwarming verwarmt mensen direct in plaats van de buitenlucht, waardoor je minder energie kwijt bent voor hetzelfde comfort. Inzicht in je verbruik als startpunt Wie niet weet hoeveel energie er precies gebruikt wordt, kan ook niet gericht besparen. Een energiemonitor of slimme meter geeft inzicht in het verbruik per uur of per dag. Zo zie je precies wanneer de pieken zitten en welke apparatuur de meeste stroom trekt. Veel ondernemers schrikken van wat ze zien als ze dit voor het eerst in kaart brengen. Dat inzicht is het beginpunt van echte verandering. Sommige energieleveranciers bieden dashboards aan waarmee je het gebruik kunt volgen en vergelijken met voorgaande periodes. Combineer dit met een bewust beleid rondom het aan en uit zetten van apparaten, en de besparing op de energierekening kan in korte tijd oplopen tot tientallen procenten. Veelgestelde vragen Wat levert het overstappen op LED-verlichting concreet op? Het overstappen op LED-verlichting kan het stroomverbruik voor licht met tot wel tachtig procent verlagen. Omdat verlichting een groot deel uitmaakt van het totale stroomverbruik in de horeca, is de terugverdientijd van nieuwe LED-lampen vaak korter dan twee jaar. Is een luchtgordijn duur in aanschaf? Een luchtgordijn vraagt een aanvankelijke investering, maar die verdien je meestal snel terug. Doordat warmte niet meer constant naar buiten stroomt, hoeft de verwarming minder hard te werken. De besparing op stookkosten weegt op termijn op tegen de aanschafprijs. Hoe helpt een energiemonitor bij het verlagen van de rekening? Een energiemonitor laat in real time zien hoeveel stroom en gas er verbruikt wordt. Daarmee kun je pieken in het verbruik herkennen en aanpakken. Als je weet dat een bepaalde machine bovengemiddeld veel verbruikt op rustige momenten, kun je gericht actie ondernemen en zo de kosten structureel verlagen. Zijn er regels over energiebesparing voor horecabedrijven? Ja, in Nederland zijn bedrijven die meer dan vijftigduizend kilowattuur stroom of vijfentwintigduizend kubieke meter gas per jaar verbruiken, verplicht om energiebesparende maatregelen te nemen. Dit valt onder de Wet milieubeheer. De overheid stelt een lijst beschikbaar met erkende maatregelen waaruit ondernemers kunnen kiezen.

Energie is een van de grootste kostenposten in de horeca, en zonnepanelen kunnen die rekening flink verlagen. Voor horecaondernemers zijn zonnepanelen aantrekkelijk omdat de energievraag overdag groot is en dat precies het moment is waarop panelen stroom opwekken. Koffiezetapparaten, koelkasten, vaatwassers, ventilatie: dat alles draait overdag op volle toeren. Zonnepanelen voor horeca sluiten daardoor goed aan op het dagelijkse verbruikspatroon van een restaurant, café of hotel. Waarom is de horeca zo geschikt voor zonne-energie? De meeste horecabedrijven verbruiken het grootste deel van hun stroom tussen negen uur 's ochtends en acht uur 's avonds. Dat is exact de periode waarop zonnepanelen actief zijn. Hierdoor gebruik je de opgewekte stroom direct zelf, zonder dat je veel terugelevert aan het net. Dat is gunstig, want zelfverbruik is financieel interessanter dan terugleveren. Bovendien hebben veel horecapanden een groot, relatief plat dak. Dat biedt ruimte voor een flink aantal panelen. Hoe meer panelen je plaatst, hoe groter het deel van je verbruik dat je zelf opwekt. Welke opties zijn er naast panelen op het dak? Naast panelen op het dak zijn er andere oplossingen die goed passen bij horecalocaties. Denk aan solar carports: overkappingen op parkeerplaatsen die zijn voorzien van zonnepanelen. Gasten parkeren hun auto in de schaduw, terwijl de overkapping stroom opwekt. Dat is praktisch en het draagt bij aan de uitstraling van je zaak. Een andere optie is batterijopslag. Met een batterij sla je overdag opgewekte stroom op die je later op de dag of in de avond gebruikt. Dat is handig voor restaurants en cafés die ook 's avonds veel energie verbruiken. De combinatie van zonnepanelen en een batterij geeft je meer grip op je eigen energiegebruik. Hoeveel panelen heb je nodig als horecaondernemer? Het aantal benodigde panelen hangt af van je jaarlijkse energieverbruik. De horeca is een energieverslindende sector: grootkeukens, koeling, ventilatie en verlichting zorgen samen voor een fors verbruik. Het is verstandig om eerst inzicht te krijgen in je eigen verbruik via je energierekening of slimme meter. Op basis van dat verbruik kan een installateur berekenen hoeveel panelen je nodig hebt en hoeveel dakoppervlak daarvoor beschikbaar moet zijn. Houd er rekening mee dat de oriëntatie van het dak (bij voorkeur op het zuiden) en de mate van schaduw invloed hebben op de opbrengst. Wat zijn de praktische stappen om te beginnen? Breng je gemiddelde energieverbruik in kaart. Gebruik je energierekeningen van de afgelopen twaalf maanden als startpunt. Laat een dakanalyse uitvoeren. Een installateur beoordeelt de draagkracht, oriëntatie en beschikbare ruimte van je dak. Vraag meerdere offertes op. Vergelijk niet alleen de prijs, maar ook de garantievoorwaarden en de verwachte opbrengst per jaar. Bekijk of batterijopslag zinvol is. Dat is vooral interessant als je ook 's avonds veel stroom verbruikt. Controleer welke vergunningen je nodig hebt. Voor grotere installaties op bedrijfspanden gelden soms andere regels dan voor particulieren. Informeer naar beschikbare subsidies of fiscale regelingen, zoals de energie-investeringsaftrek (EIA) voor ondernemers. Wat levert het op voor je zaak? Het financiële voordeel hangt af van de grootte van de installatie, je energieverbruik en de energieprijs. Hoe hoger je energierekening nu is, hoe groter de besparing kan zijn. Naast het directe financiële voordeel speelt ook duurzaamheid een rol. Steeds meer gasten letten op hoe een horecazaak omgaat met energie en milieu. Zichtbare zonnepanelen of een solar carport vertellen meteen een verhaal aan je gasten. Een investering in zonnepanelen verdient zichzelf over tijd terug. De exacte terugverdientijd verschilt per situatie en is afhankelijk van het aantal panelen, de energieprijs en je verbruikspatroon. Laat dit altijd doorrekenen voordat je een beslissing neemt. Laat duurzaamheid zien aan je gasten Zonnepanelen dragen bij aan de verduurzaming van je horecabedrijf, maar ze kunnen ook een rol spelen in hoe gasten jouw zaak beleven. Communiceer openlijk over wat je doet op het gebied van energie. Dat kan zo eenvoudig zijn als een korte vermelding op de menukaart of je website. Gasten waarderen transparantie, en het versterkt het imago van je zaak als bewuste ondernemer. Veelgestelde vragen Zijn zonnepanelen voor horeca ook geschikt voor kleine zaken zoals een snackbar of lunchroom? Ja, ook voor kleinere horecabedrijven kunnen zonnepanelen interessant zijn. Zelfs een bescheiden installatie op een klein dak kan een deel van het dagelijkse verbruik dekken. Hoe kleiner de zaak, hoe minder panelen je nodig hebt en hoe lager de investering. Laat de situatie doorrekenen door een installateur om te zien of het in jouw geval rendabel is. Wat is een solar carport en is dat geschikt voor horeca? Een solar carport is een parkeerplaatsoverkapping met zonnepanelen op het dak. Voor horecabedrijven met een eigen parkeerterrein is dit een praktische oplossing: gasten parkeren in de schaduw, terwijl de overkapping stroom opwekt voor de zaak. Het combineert functionaliteit met zichtbare duurzaamheid. Heeft een horecabedrijf een vergunning nodig voor zonnepanelen? Dat hangt af van de situatie. Voor panelen op een plat dak is vaak geen vergunning nodig, maar bij grotere installaties, monumentale panden of specifieke locaties kunnen er aanvullende eisen gelden. Vraag dit altijd na bij je gemeente voordat je een installateur inschakelt. Wat is de energie-investeringsaftrek (EIA) en kan ik daar als horecaondernemer gebruik van maken? De energie-investeringsaftrek is een fiscale regeling voor ondernemers in Nederland. Hiermee mag je een deel van de investering in energiebesparende middelen, zoals zonnepanelen, aftrekken van de winst. Daardoor betaal je minder belasting. Of je er aanspraak op kunt maken, hangt af van je situatie. Raadpleeg je boekhouder of de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) voor actuele informatie.

Zonnepanelen liggen op steeds meer daken in Nederland, van woningen tot grote horecagelegenheden. De interesse groeit, maar veel mensen weten nog niet precies wat zo'n installatie inhoudt, wat het kost en wat je er werkelijk mee bespaart. In deze blog lees je de feiten op een rij, zonder ingewikkelde taal. Hoe zonne-energie werkt op jouw dak Zonnecellen in een paneel vangen daglicht op en zetten dat om in elektriciteit. Dat heet het fotovoltaïsch effect. De stroom die de panelen opwekken, is gelijkstroom. Een omvormer zet die om naar wisselstroom, zodat je gewone apparaten ermee kunt gebruiken. Heb je overdag meer stroom dan je verbruikt, dan gaat het overschot het net op. Dat noemen we terugleveren. In Nederland kun je die teruggeleverde stroom verrekenen met wat je zelf van het net afneemt, al gaat die salderingsregeling de komende jaren stapsgewijs veranderen. Het is daarom slim om je eigen verbruik goed te kennen voordat je een installatie laat plaatsen. De kosten en terugverdientijd van een installatie Een gemiddeld huishouden in Nederland legt tussen de acht en twaalf panelen op het dak. De prijs voor zo'n systeem, inclusief montage en omvormer, ligt ruwweg tussen de vijfduizend en negenduizend euro. Dat klinkt als veel, maar de terugverdientijd is bij veel installaties tegenwoordig zeven tot tien jaar. Daarna leveren de panelen jarenlang gratis stroom op, want de levensduur van kwalitatieve zonnepanelen is gemiddeld vijfentwintig jaar of langer. De exacte terugverdientijd hangt af van je energieverbruik, de ligging van je dak en de huidige energieprijzen. Een dak op het zuiden met weinig schaduw levert het meeste op. Op een oost of westgericht dak is de opbrengst lager, maar nog steeds zinvol. Zonne-energie voor ondernemers en de horeca Niet alleen particulieren profiteren van solar op het dak. Ondernemers, en dan met name in de horecasector, hebben grote daken en een hoog energieverbruik overdag. Dat maakt hen een geschikte groep voor zonne-energie. Koelinstallaties, ovens, vaatwassers en verlichting draaien vaak op de momenten dat de zon het hardst schijnt. De opgewekte stroom wordt dan direct verbruikt, waardoor er weinig verloren gaat. Café restaurant Soesterdal liet al bij de bouw zonnepanelen integreren. De eigenaar noemt duurzaamheid een van de pijlers van zijn bedrijf. Dat is geen uitzondering meer: steeds meer horecaondernemers kiezen bij nieuwbouw of renovatie voor zonne-energie als onderdeel van de totale aanpak. Sommige locaties combineren dat met een batterijopslag, zodat de stroom die overdag wordt opgewekt ook 's avonds beschikbaar is. Waar je op let voordat je een beslissing neemt Voordat je een installateur inschakelt, is het goed om een aantal dingen te checken. Begin bij je dak: is het sterk genoeg, in welke richting ligt het en hoeveel schaduw valt erop? Laat ook de staat van je dakbedekking beoordelen, want panelen gaan lang mee en je wilt niet halverwege de levensduur de installatie moeten verwijderen voor dakonderhoud. Vergelijk meerdere offertes en let op de garantievoorwaarden van zowel de panelen als de omvormer. De overheid biedt voor particulieren geen btw meer op de aanschaf, wat de kosten drukt. Ondernemers kunnen soms gebruikmaken van de Energie-investeringsaftrek, een fiscale regeling waarbij een deel van de investering aftrekbaar is van de belasting. Informeer ook bij je gemeente of er lokale regelingen of subsidies beschikbaar zijn. Een goede voorbereiding voorkomt verrassingen achteraf en zorgt dat je de installatie kiest die past bij jouw situatie. Veelgestelde vragen Hoeveel stroom wekken zonnepanelen gemiddeld op per jaar?Een gemiddeld paneel in Nederland wekt per jaar tussen de 250 en 350 kilowattuur op. Een installatie van tien panelen levert dus ruwweg 2.500 tot 3.500 kilowattuur per jaar. Een gemiddeld huishouden verbruikt ongeveer 2.800 kilowattuur per jaar, dus met een standaard installatie dek je een groot deel van je eigen verbruik. Wat is de salderingsregeling en wat verandert daarin?De salderingsregeling houdt in dat je de stroom die je teruglevert aan het net mag verrekenen met de stroom die je zelf afneemt. Tot voor kort was die verrekening volledig. Vanaf 2025 wordt het percentage dat je terugkrijgt stapsgewijs verlaagd, totdat de volledige saldering in 2031 verdwijnt. Daarna ontvang je een terugleververgoeding van je energieleverancier, die lager ligt dan het normale stroomtarief. Kan een huurder ook zonnepanelen laten plaatsen?Als huurder mag je zonnepanelen laten plaatsen als de verhuurder daar toestemming voor geeft. In de praktijk zijn er ook kant en klare systemen die je zonder boren op het dak kunt plaatsen, maar die zijn alleen bruikbaar als je toegang hebt tot het dak. Het is verstandig om de afspraken met de verhuurder schriftelijk vast te leggen. Wat is een omvormer en hoe lang gaat die mee?Een omvormer is het apparaat dat de gelijkstroom van de panelen omzet naar bruikbare wisselstroom voor in huis. De omvormer is een van de onderdelen die eerder aan vervanging toe kan zijn dan de panelen zelf. Gemiddeld gaat een omvormer tien tot vijftien jaar mee. Houd daar rekening mee bij de totale berekening van kosten en opbrengsten.

Veel horecaondernemers weten dat afvalscheiding verplicht is, maar in de dagelijkse drukte van een keuken of café gaat het er vaak bij in. Met de juiste aanpak en een duidelijke indeling maak je van afvalscheiding in de horeca gewoon een onderdeel van je werkproces, zonder gedoe. Deze tips helpen je op weg, van de keuken tot de afvalcontainer buiten. Wat zijn de meest voorkomende afvalstromen in de horeca? Een horecazaak produceert heel wat verschillende soorten afval. Denk aan groente- en fruitschillen, etensresten, karton van verpakkingen, glas, frituurvet, plastic, blik en papier. Elk van deze stromen heeft een eigen bestemming. GFT-afval (groente, fruit en tuinafval) gaat apart in een eigen bak. Glas gaat naar de glascontainer of glasbak. Karton en papier worden geperst of gevouwen en apart aangeboden. Frituurvet of frituurolie wordt ingezameld via een erkende ophaler, want het mag nooit in het riool. Door per afvalstroom een vaste plek en een duidelijke bak aan te wijzen, weet elk personeelslid meteen wat er waar naartoe gaat. Dat scheelt tijd en voorkomt fouten op drukke momenten. Begin bij de inrichting van je keuken De plek waar het meeste afval ontstaat, is de keuken. Zorg daar voor meerdere afvalbakken die duidelijk van elkaar te onderscheiden zijn, bijvoorbeeld door kleur of een duidelijk label. Een groene bak voor GFT, een blauwe voor papier en karton, een grijze of zwarte voor restafval. Zo hoef je medewerkers niet elke keer opnieuw uit te leggen wat er waar naartoe moet. Zet de bakken op logische plekken: de GFT-bak naast het snijblad, de kartonbak bij de voorraadkast waar dozen worden uitgepakt. Hoe dichter de bak bij de plek van handeling staat, hoe groter de kans dat iemand hem ook echt gebruikt. Handige tips voor afvalscheiding in de horeca: een checklist Wijs per afvalstroom een vaste bak of ruimte aan en gebruik kleurcodering of duidelijke labels. Leer nieuwe medewerkers direct wat en hoe er gescheiden wordt, maak het onderdeel van de inwerkperiode. Maak van karton klein voordat je het weggooit, zodat je minder volume hoeft af te voeren. Laat lege flessen en blikken goed omspoelen voordat ze in de recyclingbak gaan, dit voorkomt stank en ongedierte. Regel een vaste ophaalafspraak voor frituurvet met een erkende inzamelaar. Controleer wekelijks of afval op de juiste plek belandt en spreek mensen aan als dat niet zo is. Verminder etensresten door slimmer in te kopen: bestel op basis van werkelijke behoefte en gebruik restjes creatief op het menu. Kijk of je leveranciers verpakkingen terugnemen of omschakelen op herbruikbare verpakkingen. Hoe betrek je je personeel erbij? Afvalscheiding werkt alleen als iedereen in je zaak meedoet. Dat begint bij duidelijke instructies en een kort gesprek tijdens het inwerken. Hang een overzicht op in de keuken of bij de afvalbakken waarop staat welk afval waar naartoe gaat. Maak het zo eenvoudig mogelijk, want op een drukke zaterdagavond heeft niemand tijd om lang na te denken. Maak afvalscheiding bespreekbaar en geef complimenten als het goed gaat. Dat klinkt eenvoudig, maar het werkt. Als medewerkers zien dat je het serieus neemt en het beloont, nemen zij het ook serieuzer. Wat levert goede afvalscheiding op? Correct gescheiden afval levert minder afvalkosten op, want restafval is duurder om te verwerken dan gescheiden stromen zoals glas, papier of GFT. Hoe minder restafval je aanbiedt, hoe lager de kosten die je afvalverwerker in rekening brengt. Daarnaast voldoe je aan de wettelijke verplichtingen, want bedrijven in Nederland zijn verplicht om afval te scheiden. Bovendien past een schone en nette afvalverwerking bij een duurzaam imago. Gasten letten steeds vaker op hoe een zaak met het milieu omgaat. Een horecazaak die zichtbaar bezig is met duurzaamheid trekt daar een groeiende groep mensen mee aan. Zo zet je een eerste stap Begin niet met alles tegelijk. Kies één of twee afvalstromen waar je direct mee aan de slag gaat, zoals GFT en glas. Zorg dat de bakken er staan, de medewerkers het weten en het ophaalschema klopt. Breid daarna rustig uit naar de volgende stroom. Kleine stappen die je volhoudt, zijn veel meer waard dan een grote aanpak die na een week weer inzakt. Veelgestelde vragen Is afvalscheiding verplicht voor horecabedrijven in Nederland?Ja, horecabedrijven in Nederland zijn wettelijk verplicht om bedrijfsafval te scheiden. Denk aan het apart aanbieden van glas, papier, GFT en gevaarlijk afval zoals frituurvet. De gemeente of afvalverwerker kan bij u controleren of u dit correct doet. Wat moet ik doen met oud frituurvet of frituurolie?Frituurvet en frituurolie horen nooit in het riool of bij het restafval. U bent verplicht dit afval te laten ophalen door een erkende inzamelaar. Veel afvalbedrijven bieden hier speciale ophaaldiensten voor aan, soms met een vaste ophaalfrequentie. Hoe voorkom ik stank bij de afvalbakken in de keuken?Stank bij afvalbakken ontstaat vooral door vochtig organisch afval dat blijft liggen. Spoel lege verpakkingen om, leeg de GFT-bak dagelijks en zorg voor afvalbakken met een goed sluitend deksel. Reinig de bakken regelmatig om ophoping van bacteriën te voorkomen. Kan ik besparen op mijn afvalkosten door beter te scheiden?Ja, dat kan. Restafval is in de meeste gevallen duurder om te verwerken dan gescheiden fracties zoals glas, papier of GFT. Door minder restafval aan te bieden en meer apart te scheiden, kunnen de kosten die uw afvalverwerker in rekening brengt dalen. Vraag uw afvalverwerker naar de tarieven per stroom.

Afvalscheiding is iets wat bijna iedereen kent, maar in de praktijk nog niet altijd goed toepast. Toch maakt het echt verschil. Wanneer je afval netjes sorteert, kan een groot deel worden hergebruikt of gerecycled. Dat spaart grondstoffen en vermindert de hoeveelheid afval die uiteindelijk verbrand of gestort wordt. Nederland is al jaren bezig om de recyclingdoelen te halen, maar er valt nog veel winst te behalen. Zowel thuis als op de werkvloer. Wat hoort in welke bak Veel mensen twijfelen over wat nu precies waar naartoe gaat. Glas gooit iedereen nog wel in de glascontainer, maar bij verpakkingen wordt het al ingewikkelder. Plastic flessen, blikjes en drinkpakken horen bij elkaar in de pmd-bak of pmd-zak. Dat staat voor plastic, metaal en drankkartons. Papier en karton gaan apart, net als groente, fruit en tuinafval, ook wel gft genoemd. Restafval is wat overblijft nadat je alles gesorteerd hebt. Dat klinkt simpel, maar in de praktijk gooien veel mensen toch nog te veel bij het restafval. Denk aan een lege jampot of een kartonnen pizzadoos. De pizzadoos mag bij het papier als hij niet te vet is. Zit er veel vet op, dan gaat hij bij het restafval. De jampot hoort bij het glas. Kleine twijfels leiden snel tot fouten, en die fouten tellen op. Waarom goede sortering zo belangrijk is Elk jaar produceert een gemiddeld Nederlands huishouden meer dan vijfhonderd kilo afval. Een groot deel daarvan is in principe herbruikbaar, maar belandt toch in de verbrandingsoven omdat het verkeerd gesorteerd wordt. Grondstoffen zoals aluminium, papier en bepaalde plastics kunnen meerdere keren opnieuw worden ingezet, als ze maar schoon en apart aangeleverd worden. Vervuiling in een container, zoals een volle yoghurtbeker bij het papier, kan een hele lading ongeschikt maken voor recycling. Dat kost tijd, geld en energie om te verwerken. Goed sorteren helpt niet alleen het milieu, het maakt het recyclingproces ook goedkoper en eenvoudiger voor de verwerkers. Afval scheiden in de horeca en op kantoor Niet alleen thuis, maar ook op de werkvloer is bewust omgaan met afval een aandachtspunt. In de horeca komt veel organisch afval vrij, zoals groente en fruitresten, maar ook veel verpakkingsmateriaal. Steeds meer horecaondernemers zetten aparte bakken neer voor verschillende afvalstromen en trainen hun personeel om te weten wat waar naartoe gaat. Op kantoor gaat het vaak om papier, plastic bekers en restafval. Door op de juiste plaatsen de juiste prullenbakken neer te zetten, wordt de drempel om goed te sorteren veel lager. Uit onderzoek blijkt dat mensen sneller het juiste doen als de keuze voor hen makkelijk gemaakt wordt. Een duidelijk bord boven een prullenbak werkt al een stuk beter dan helemaal geen aanwijzing. Handige gewoontes die het makkelijker maken Sorteren hoeft geen gedoe te zijn. Een paar kleine aanpassingen in je dagelijkse routine maken al een groot verschil. Zet thuis meerdere kleine bakjes bij elkaar in de keuken, zodat je niet elke keer naar een andere hoek hoeft te lopen. Spoel verpakkingen even om voor je ze weggooit, zodat ze geschikt zijn voor recycling. Breng elektronisch afval en batterijen naar een speciaal inzamelpunt, want die horen absoluut niet bij het gewone huisvuil. Veel supermarkten en bouwmarkten hebben hier speciale bakjes voor. Textiel dat je niet meer draagt kun je inleveren bij kledingcontainers of kringloopwinkels. Zo hou je de grondstoffenketen zo lang mogelijk in stand. Het zijn kleine stappen, maar samen zorgen ze voor een aanzienlijke vermindering van afval dat nergens meer nuttig voor is. Veelgestelde vragen Mag een vieze pizzadoos bij het oud papier? Een licht bevuilde pizzadoos mag bij het oud papier. Is de doos sterk vettig of nat van het vet, dan gaat hij bij het restafval. Vet kan namelijk het recyclingproces van papier verstoren. Wat doe ik met kleine elektronische apparaten zoals een oude telefoon? Kleine elektrische apparaten, zoals een oude telefoon of een kapotte scheerapparaat, horen niet bij het gewone huisvuil. Je kunt ze inleveren bij een gemeentelijk milieustation, bij sommige supermarkten of bij winkels die elektronica verkopen. Veel gemeenten bieden ook een speciale ophaaldag aan voor klein elektrisch afval. Mogen plastic tasjes bij de pmd-inzameling? Plastic tasjes mogen in veel gemeenten bij de pmd-inzameling, maar dat verschilt per gemeente. Sommige gemeenten vragen om plastic tasjes apart in te leveren bij een supermarkt. Controleer de afvalwijzer of de website van jouw gemeente voor de regels in jouw buurt. Hoe weet ik welke regels gelden in mijn gemeente? De regels voor het scheiden van afval verschillen per gemeente. Op de website Afvalwijzer.nl kun je je postcode invoeren en zien welke afvalstromen in jouw gemeente gescheiden worden ingezameld en hoe dat precies werkt.