Bakpoeder vervangen door baking soda: zo doe je het goed

Bakpoeder vervangen door baking soda komt vaak voor als je een recept volgt en maar één van deze twee ingrediënten in huis hebt. Toch werkt het niet altijd hetzelfde in je gebak of koekjes. De chemie achter deze rijsmiddelen is anders. Daarom is het goed om precies te weten wat je doet voor het lekkerste resultaat uit de oven.

Het verschil tussen bakpoeder en baking soda

Bakpoeder en baking soda lijken op elkaar, maar ze werken niet exact hetzelfde. Bakpoeder bestaat eigenlijk uit verschillende stoffen: meestal uit natriumbicarbonaat, een zuur en iets wat vocht vasthoudt. Hierdoor werkt bakpoeder vanzelf zodra het in het deeg of beslag komt en nat wordt. Daarnaast werkt bakpoeder twee keer tijdens het bakproces: eerst als het nat wordt en daarna als het heet wordt in de oven. Baking soda, ook wel zuiveringszout genoemd, bestaat alleen uit natriumbicarbonaat. Deze stof heeft een zuur nodig in het recept, anders werkt hij niet goed. Zonder dit zuur krijg je minder mooie luchtbelletjes en kan je gebak wat vlak of raar smaken.

Wanneer kun je bakpoeder vervangen door baking soda

In sommige bakrecepten staat alleen bakpoeder terwijl je alleen baking soda in huis hebt. Dit is geen ramp, maar let wel op: je kunt niet zomaar dezelfde hoeveelheid gebruiken. Voor het beste resultaat moet je ongeveer een derde deel baking soda nemen ter vervanging van bakpoeder. Dus als er in het recept 1,5 theelepel bakpoeder staat, gebruik dan een halve theelepel baking soda. Let op dat je recept wel een zuur bevat, bijvoorbeeld yoghurt, azijn, karnemelk of citroensap. Zonder zuur reageert de baking soda namelijk niet goed en rijst het deeg niet zoals het hoort. Het eindresultaat kan dan ook een andere smaak of textuur krijgen dan je gewend bent. Voor koekjes en cakes maakt dit soms niet zoveel uit, maar voor luchtige taarten of pannenkoeken is het verschil groter.

De juiste verhoudingen en het gebruik van zuur

De hoeveelheid die je gebruikt is dus belangrijk, maar ook het zuur in het recept speelt een grote rol. Wanneer je bakpoeder wilt vervangen door baking soda moet er altijd iets zuurs in het beslag of deeg zitten. Heb je dit niet, dan werkt het rijsmiddel niet en blijft je baksel plat. Een andere faal kan zijn dat het een bittere smaak krijgt. Ongeveer één eetlepel citroensap of azijn per halve theelepel baking soda is meestal genoeg. Gebruik dus alleen baking soda als je zeker weet dat jouw beslag zuur bevat of als je dit zelf toevoegt om het te laten werken.

Wat gebeurt er met de smaak en structuur

Door bakpoeder te vervangen door baking soda verandert niet alleen de werking, maar soms ook de smaak en structuur. Baking soda werkt direct en heftig als het in contact komt met een zuur. Hierdoor kan je baksel sneller luchtig worden, maar je moet het beslag wel snel bakken. Wacht je te lang, dan zijn de bubbels alweer weg. Soms smaakt het baksel wat zouter of kan er een typische “soda” smaak ontstaan. Vooral als je teveel gebruikt of er geen zuur in het recept zit, proef je de baking soda terug. Met bakpoeder krijg je meestal een neutralere smaak en een wat zachtere structuur. Experimenteer eerst met kleine hoeveelheden om te zien wat jij het lekkerst vindt.

Praktische voorbeelden uit de keuken

Veel mensen zijn gewend aan bakpoeder uit een zakje voor pannenkoeken, cakes of koekjes. In Amerikaanse recepten staat vaker baking soda, zeker als er yoghurt, bruine suiker, karnemelk of vruchtensap in zit. Ga je zelf aan de slag met bijvoorbeeld bananenbrood, pancakes of scones, controleer dan altijd of je het juiste rijsmiddel gebruikt of dat je moet aanpassen. Bakpoeder vervangen door baking soda werkt prima als je het zuur niet vergeet en op de verhoudingen let. Soms is het handig om wat extra zuur (zoals een theelepeltje citroensap) toe te voegen als je twijfelt. Zo krijg je toch een mooi luchtig baksel, zelfs als je maar één rijsmiddel in huis hebt.

Meest gestelde vragen over bakpoeder vervangen door baking soda

• Wat gebeurt er als ik bakpoeder door baking soda vervang zonder extra zuur?

  Als je geen zuur toevoegt aan je beslag of deeg, werkt de baking soda niet goed als rijsmiddel. Je baksel blijft dan plat en kan bitter smaken.

• Kan ik baking soda en bakpoeder in gelijke hoeveelheden ruilen?

  Baking soda is veel sterker dan bakpoeder. Je moet ongeveer een derde deel baking soda gebruiken vergeleken met de hoeveelheid bakpoeder uit het recept, en altijd een zuur toevoegen.

• Welk zuur kan ik toevoegen als mijn recept geen zuur bevat?

  Je kunt bijvoorbeeld citroensap, azijn, karnemelk of yoghurt toevoegen. Dit helpt de baking soda goed te werken als rijsmiddel.

• Waarom smaakt mijn cake soms raar als ik baking soda gebruik?

  Een vreemde smaak ontstaat vaak als je teveel baking soda gebruikt of als er geen zuur in het beslag zit. Voeg altijd een zuur toe en meet de hoeveelheden goed af.