Groene ketens: zo werkt een duurzame supply chain in de praktijk

Een duurzame supply chain betekent dat elk onderdeel van de productieketen rekening houdt met mensen en milieu. Van de boer die grondstoffen verbouwt tot het moment dat een product bij de consument aankomt, elke stap heeft gevolgen. Bedrijven over de hele wereld kijken steeds kritischer naar hoe ze hun ketens kunnen verduurzamen. Dat is niet alleen goed voor de planeet, maar ook voor de stabiliteit van een bedrijf op de lange termijn.

Wat een groene productieketen precies inhoudt

Een duurzame keten gaat verder dan alleen minder plastic gebruiken. Het begint bij de keuze van grondstoffen. Worden die eerlijk ingekocht? Worden mensen in andere landen eerlijk betaald? Denk aan koffie uit Ethiopië of cacao uit Ghana. Als een bedrijf alleen let op de laagste prijs, verdwijnen arbeidsrechten en milieunormen al snel op de achtergrond. Een eerlijke en groene keten stelt eisen aan leveranciers, controleert die eisen ook echt en past inkoopbeleid aan als er iets niet klopt. Transparantie is daarbij een sleutelwoord. Consumenten willen steeds vaker weten waar een product vandaan komt en hoe het gemaakt is.

De rol van transport en logistiek in een milieubewuste keten

Transport is verantwoordelijk voor een groot deel van de uitstoot van broeikasgassen wereldwijd. Een schip dat vanuit China naar Rotterdam vaart, stoot enorme hoeveelheden CO2 en fijnstof uit. Bedrijven die hun logistieke keten willen verduurzamen, kijken daarom naar alternatieven. Elektrische vrachtwagens, vervoer over het spoor of schoon binnenvaartvervoer zijn voorbeelden van keuzes die de uitstoot verlagen. Sommige bedrijven kiezen ervoor om dichter bij huis in te kopen, zodat transport over lange afstanden minder nodig is. Dat heet lokale sourcing. Het heeft als bijkomend voordeel dat de afhankelijkheid van verre leveranciers kleiner wordt, wat de keten stabieler maakt.

Circulaire principes en de keten opnieuw inrichten

Steeds meer bedrijven werken aan een circulaire aanpak. Dat betekent dat producten zo worden ontworpen dat materialen na gebruik weer opnieuw ingezet kunnen worden. Een goed voorbeeld is de kledingindustrie. Traditioneel wordt kleding gemaakt, gedragen en weggegooid. Bij een circulaire aanpak worden stoffen teruggewonnen en hergebruikt. Dit vraagt om een andere manier van samenwerken met leveranciers en afnemers. Materialen moeten traceerbaar zijn, retourstromen moeten worden georganiseerd en productieprocessen moeten worden aangepast. Het gaat dus niet alleen om een groene buitenkant, maar om een andere manier van denken over hoe producten door de wereld bewegen.

Wetgeving duwt bedrijven in de goede richting

De Europese Unie werkt aan steeds strengere regels voor bedrijven als het gaat om hun verantwoordelijkheid in de productieketen. De Corporate Sustainability Due Diligence Directive, ook wel CSDDD genoemd, verplicht grote bedrijven om schendingen van mensenrechten en milieuschade in hun keten op te sporen en aan te pakken. Nederland heeft daarbinnen ook eigen wetgeving ontwikkeld. Bedrijven die hier niet aan voldoen, kunnen rekenen op boetes en reputatieschade. Maar wetgeving alleen is niet genoeg. De meeste vooruitgang komt van bedrijven die zelf de ambitie hebben om het beter te doen, niet omdat het moet, maar omdat ze inzien dat een verantwoorde keten ook gewoon beter is voor de toekomst van hun onderneming.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een duurzame supply chain en een circulaire supply chain?
Een duurzame productieketen richt zich op het verminderen van schade aan mens en milieu in alle stappen van productie en levering. Een circulaire keten gaat een stap verder: daarin worden materialen na gebruik teruggevoerd in de keten zodat er zo min mogelijk afval ontstaat. Circulair is dus een vorm van duurzaam, maar met een specifieke focus op het sluiten van kringlopen.

Wat zijn de grootste uitdagingen bij het verduurzamen van een productieketen?
De grootste uitdagingen bij het verduurzamen van een keten zijn het gebrek aan transparantie bij leveranciers, de hoge kosten van de overgang naar schonere processen en de complexiteit van internationale handelsstromen. Veel bedrijven hebben tientallen of zelfs honderden leveranciers, en het is moeilijk om bij al die partijen goed zicht te houden op wat er echt gebeurt.

Maakt het voor kleine bedrijven ook uit hoe hun keten eruitziet?
Voor kleine bedrijven maakt de inrichting van hun keten zeker uit. Ook een klein bedrijf koopt producten of grondstoffen in, en die keuzes hebben gevolgen. Klanten vragen steeds vaker naar de herkomst van producten. Bovendien worden kleine bedrijven die leveren aan grote ondernemingen steeds vaker gevraagd om aan duurzaamheidseisen te voldoen, omdat die grote bedrijven zelf aan wetgeving moeten voldoen.

Hoe kun je als consument zien of een bedrijf zijn keten verantwoord heeft ingericht?
Als consument kun je letten op keurmerken zoals Fairtrade, FSC of het Rainforest Alliance keurmerk. Bedrijven die hun keten serieus nemen, publiceren ook duurzaamheidsrapporten waarin ze uitleggen wat ze doen en wat ze willen verbeteren. Ontbreekt alle informatie op de website van een bedrijf, dan is dat op zichzelf al een signaal dat transparantie geen prioriteit is.