Minder weggooien, meer bewaren: zo ga jij verspilling tegen

Verspilling tegengaan is makkelijker dan de meeste mensen denken, maar het begint wel met bewustzijn. Elke dag gooien huishoudens in Nederland samen duizenden kilo’s eten weg. Kleding verdwijnt na één seizoen in een zak voor het textielcontainer. Energie stroomt weg via slecht geïsoleerde muren of apparaten die op stand-by staan. Dat is allemaal zonde, voor je portemonnee én voor het milieu. Wie kleine gewoontes aanpast, merkt al snel dat het verschil groot kan zijn.

Voedselverspilling begint in de keuken

Ongeveer een derde van al het voedsel dat wereldwijd wordt geproduceerd, belandt nooit op een bord. In Nederlandse huishoudens gooien mensen gemiddeld 34 kilo eten per persoon per jaar weg. Dat gaat om brood dat schimmelt, groenten die vergeten worden achterin de koelkast en restjes die niemand meer opeet. Een goed begin is het plannen van maaltijden voor de week. Zo koop je alleen wat je echt nodig hebt en verdwijnt er minder in de prullenbak. Restjes bewaren en de volgende dag opeten is ook een eenvoudige manier om minder te verspillen. Een soep van overgebleven groenten of een wrap met restjes vlees kost weinig moeite en zorgt ervoor dat voedsel zijn waarde behoudt.

Spullen weggooien terwijl ze nog bruikbaar zijn

Ieder jaar eindigen miljoenen bruikbare producten op de afvalberg. Elektronica, meubels, speelgoed en kleding worden weggegooid terwijl ze prima nog dienst kunnen doen. Dat is een groot probleem, want voor de productie van al die spullen zijn grondstoffen en energie gebruikt. Repareren in plaats van vervangen is daarom een slimme stap. In Nederland zijn er steeds meer repair cafés waar vrijwilligers kapotte apparaten, kleding of fietsen gratis of voor weinig geld helpen repareren. Wie iets echt niet meer nodig heeft, kan het ook weggeven via een online ruilplatform of naar een kringloopwinkel brengen. Zo krijgt een product een tweede leven en wordt er geen nieuw exemplaar geproduceerd dat eigenlijk overbodig was.

Energie en water bewust gebruiken

Niet alleen voedsel en spullen gaan verloren door onzorgvuldig gebruik, ook energie en water worden dagelijks onnodig verbruikt. De verwarming een graad lager zetten scheelt al snel zo’n zeven procent op de energierekening. Douchen in plaats van een bad nemen gebruikt veel minder water, net als de kraan dichtdraaien tijdens het tandenpoetsen. Apparaten die op stand-by staan, verbruiken samen nog altijd een opvallende hoeveelheid stroom per jaar per huishouden. Stopcontacten met een schakelaar maken het makkelijk om alles in één keer uit te zetten. Door dit soort kleine aanpassingen structureel te doen, daalt het verbruik merkbaar zonder dat het ten koste gaat van comfort.

Waarom het ook om gedrag gaat

Technische oplossingen helpen, maar uiteindelijk draait het terugdringen van onnodig verlies voor een groot deel om gedrag. Mensen kopen regelmatig meer dan ze nodig hebben, worden verleid door aanbiedingen en denken niet altijd na over wat er daarna met een product gebeurt. Bewust inkopen doen, nadenken voor je iets koopt en kiezen voor kwaliteit boven kwantiteit zijn daarin de sleutelstappen. Scholen en gemeenten spelen ook een rol door mensen te informeren en te stimuleren. Steeds meer bedrijven bieden producten aan in navulbare verpakkingen of nemen oude producten terug om te hergebruiken. Als consumenten die keuzes actief belonen, ontstaat er meer vraag naar oplossingen die echt werken. Gedragsverandering begint klein, maar als veel mensen dezelfde keuzes maken, is de gezamenlijke winst aanzienlijk.

Veelgestelde vragen

Hoeveel voedsel gooit een gemiddeld Nederlands huishouden per jaar weg?
Een gemiddeld Nederlands huishouden gooit jaarlijks zo’n 34 kilo eten per persoon weg. Dat staat gelijk aan een flinke hoeveelheid geld en heeft ook een grote impact op het milieu. Door maaltijden te plannen en restjes te bewaren, is dat getal aanzienlijk te verlagen.

Wat is een repair café en hoe werkt het?
Een repair café is een plek waar vrijwilligers kapotte spullen helpen repareren, zoals kleding, elektronica of fietsen. Je brengt het kapotte voorwerp mee en een vrijwilliger kijkt samen met jou of het te maken is. Repair cafés zijn er inmiddels in veel Nederlandse steden en dorpen en de meeste zijn gratis of tegen een kleine bijdrage toegankelijk.

Wat zijn de makkelijkste manieren om thuis minder te verspillen?
Thuis minder verspillen begint met kleine aanpassingen. Denk aan boodschappen doen met een lijstje, apparaten volledig uitschakelen in plaats van op stand-by laten staan, de douche korter houden en spullen die je niet meer gebruikt weggeven in plaats van weggooien. Elke kleine verandering telt mee.

Maakt het uit als maar één persoon bewuster omgaat met spullen en energie?
Eén persoon heeft directe invloed op zijn of haar eigen verbruik en dat is al waardevol. Tegelijk werken kleine gedragsveranderingen aanstekelijk: als mensen in je omgeving zien wat jij doet, passen zij hun gewoontes soms ook aan. Collectief gedrag heeft uiteindelijk een veel grotere impact dan individueel gedrag alleen.