Duurzaam ondernemen

Voedselverspilling tegengaan begint bij kleine, dagelijkse keuzes die samen een groot effect hebben. Elk jaar gaat wereldwijd ongeveer een derde van al het geproduceerde voedsel verloren, van boerderij tot bord. Thuis, in de supermarkt en in de horeca liggen volop kansen om dat te verminderen. Dit artikel geeft je concrete manieren om verspilling aan te pakken, zonder ingewikkelde systemen. Waarom voedsel verspild wordt Voedsel belandt om heel verschillende redenen in de prullenbak. Thuis gaat het vaak mis door te grote boodschappen, maaltijden die je vergeet op te eten of producten die je achterin de koelkast niet meer ziet. In de supermarkt worden producten met een uiterlijk dat net iets afwijkt, of met een houdbaarheidsdatum die snel nadert, regelmatig niet verkocht. Bij producenten en boeren verdwijnt een deel van de oogst al voordat het de winkelschappen bereikt, simpelweg omdat het er niet perfect genoeg uitziet. Het resultaat: je gooit niet alleen eten weg, maar ook het water, de energie en de arbeid die nodig waren om dat eten te produceren. Dat maakt voedselverspilling ook een klimaatprobleem. Het is dan ook slim om het tegengaan van voedselverspilling concreet aan te pakken, op het niveau waar je zelf invloed op hebt. Begin bij je boodschappenlijst Een boodschappenlijst is het eenvoudigste en meest effectieve middel. Plan je maaltijden voor de week, check wat er al in huis is en schrijf precies op wat je nodig hebt. Wie zonder lijst gaat winkelen, koopt gemakkelijk te veel, te dubbel of dingen die uiteindelijk niet worden gebruikt. Koop ook in hoeveelheden die passen bij je huishouden. Een grote verpakking is goedkoper per gram, maar als je de helft weggooit is die besparing snel verdwenen. Voor producten die je veel gebruikt, zoals pasta of rijst, is bulkinkoop slim. Voor verse producten koop je beter precies genoeg. Slim omgaan met houdbaarheidsdatums Veel eten wordt weggegooid terwijl het nog prima eetbaar is. Er is een belangrijk verschil tussen twee datums op verpakkingen. “Ten minste houdbaar tot” betekent dat de kwaliteit na die datum iets achteruit kan gaan, maar het product is vaak nog veilig te eten. “Te gebruiken tot” is een veiligheidsgrens, die geldt voor vlees, vis en zuivel. Die mag je niet negeren. Controleer je koelkast en voorraadkast regelmatig. Zet producten die snel over datum gaan vooraan, zodat je ze als eerste gebruikt. Dat klinkt voor de hand liggend, maar in de praktijk verdwijnen pakken melk en yoghurt makkelijk achter elkaar. Restjes zijn geen afval Een van de effectiefste manieren om voedselverspilling tegen te gaan, is leren koken met restjes. Gisteren gekookte aardappelen worden aardappelgratin of worden gebakken als bijgerecht. Een halve courgette, wat tomaten en een restje kaas zijn samen prima pizza-ingrediënten. Soep maken van restgroenten werkt bijna altijd. Wijs een vaste dag in de week aan als “restjesdag”. Kijk dan wat er nog in de koelkast ligt en maak daar de maaltijd van. Het dwingt je creatief te zijn en voorkomt dat je telkens nieuwe boodschappen koopt terwijl de koelkast al halfvol staat. Alternatieven voor producten die bijna over datum zijn Er zijn inmiddels meerdere platforms en winkels die producten verkopen die bijna de houdbaarheidsdatum bereiken, of die om cosmetische redenen niet in de reguliere supermarkt terechtkomen. Denk aan producten met een gedeukte verpakking, een scheef etiket of een “lelijk” uiterlijk. Deze zijn vaak met flinke korting te koop, terwijl er niets mis mee is. Foodello is een voorbeeld van zo’n online aanbieder die zich specifiek richt op het verkopen van dit soort producten om voedselverspilling te verminderen. Supermarkten doen dit ook steeds vaker met eigen kortingsacties op producten die de volgende dag over datum gaan. Bewust shoppen bij die aanbiedingen is een eenvoudige manier om tegelijkertijd te besparen en verspilling tegen te gaan. Invriezen als standaard strategie De vriezer is een van de meest onderbenutte tools in de strijd tegen voedselverspilling. Bijna alles kan worden ingevroren: brood, soep, vlees, vis, fruit, zelfs melk. Vriest brood in dat je niet opkrijgt, voor je het oud laat worden. Maak een grote pan soep en vries porties in voor drukke avonden. Let op: invriezen stopt de klok, maar gooit hem niet terug. Vries producten in terwijl ze nog goed zijn, niet als ze al bijna slecht zijn. Label alles met de datum, want ingevroren producten zien er na drie maanden allemaal hetzelfde uit. Kleine veranderingen, groot resultaat Je hoeft je levensstijl niet volledig om te gooien om voedselverspilling serieus te verminderen. Eén maaltijdplan per week, een beetje bewuster winkelen en beter gebruikmaken van je vriezer zijn al genoeg om veel minder weg te gooien. Begin met één gewoonte, maak die automatisch, en voeg dan pas iets nieuws toe. Zo is voedselverspilling tegengaan haalbaar voor bijna iedereen, zonder dat het als een opgave voelt. Lees ookHygiënecode en HACCP: wat is het verschil en wat geldt voor jou?Krijg je in de horeca op zondag dubbel betaald?Eigen restaurant beginnen: dit zijn de echte opstartkostenHoe schrijf je een motivatiebrief voor de horeca: zo doe je het stap voor stap

De wet verantwoord en duurzaam internationaal ondernemen verplicht Nederlandse bedrijven om schendingen van mensenrechten en milieuschade in hun internationale waardeketens op te sporen, te voorkomen en aan te pakken. Het gaat om een initiatiefwetsvoorstel dat in de Tweede Kamer is ingediend (dossiernummer 35761) en regels stelt voor gepaste zorgvuldigheid, ook wel bekend als “due diligence”. Kort gezegd: je mag als bedrijf niet wegkijken als leveranciers of zakenpartners in het buitenland mensenrechten schenden of het milieu beschadigen. Het wetsvoorstel sluit aan bij een bredere Europese beweging rondom maatschappelijk verantwoord ondernemen. Toch is de Nederlandse wet specifiek gericht op het vastleggen van concrete verplichtingen voor bedrijven die internationaal actief zijn, verder dan alleen vrijwillige gedragscodes of rapportageverplichtingen. Wat regelt de wet verantwoord en duurzaam internationaal ondernemen precies? De kern van de wet is de zorgvuldigheidsplicht voor waardeketens. Dat betekent dat bedrijven verplicht worden om in kaart te brengen welke risico’s er in hun keten bestaan op het gebied van mensenrechten en milieu. Denk aan kinderarbeid bij een toeleverancier in een lagelondenland, of milieuschade door een fabrikant van grondstoffen. Alleen in kaart brengen is niet genoeg: bedrijven moeten ook actie ondernemen om die risico’s te verminderen of te stoppen. De wet schrijft voor dat bedrijven een beleid opstellen, risico’s identificeren, maatregelen nemen, de resultaten monitoren en hierover rapporteren. Dit stappenplan is gebaseerd op de OESO-richtlijnen voor multinationale ondernemingen en de UN Guiding Principles on Business and Human Rights (UNGP’s), twee internationaal erkende standaarden. Voor welke bedrijven geldt de wet? De wet richt zich op bedrijven die internationaal ondernemen en goederen of diensten afnemen van partijen buiten Nederland. In de praktijk zijn dat vooral middelgrote en grote ondernemingen, maar de precieze drempelwaarden (qua omzet of aantal werknemers) zijn onderdeel van de wetgevingsdiscussie. Kleinere bedrijven kunnen indirect te maken krijgen met de wet, namelijk als toeleverancier van een grotere partij die onder de wet valt en verplicht is om ook háár keten te screenen. Sectoren als textiel, voedsel, elektronica en grondstoffen staan traditioneel het meest in de schijnwerpers bij dit soort wetgeving, omdat de productieketens in die branches vaak lang zijn en deels plaatsvinden in landen met zwakkere arbeids- of milieuwetgeving. Verplichtingen in de praktijk: wat moet je doen? Risicoanalyse uitvoeren: breng in kaart waar in je keten risico’s op mensenrechtenschendingen of milieuschade bestaan. Beleid opstellen: formuleer een duidelijk beleid over hoe je omgaat met die risico’s. Maatregelen nemen: onderneem concrete stappen om risico’s te beperken, zoals contractuele afspraken met leveranciers, audits of het beëindigen van een zakelijke relatie bij aanhoudende schendingen. Klachtenmechanisme inrichten: zorg dat betrokkenen (zoals werknemers in de keten) misstanden kunnen melden. Rapporteren: leg je bevindingen en acties vast en maak die openbaar. Dit zijn geen eenmalige stappen, maar een doorlopend proces. De wet verwacht dat je jaarlijks je risico’s herbeoordeelt en je beleid aanpast als de situatie verandert. Relatie met de Europese CSRD en CSDDD De Nederlandse wet loopt parallel aan twee Europese ontwikkelingen. De Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) verplicht grotere bedrijven tot uitgebreide duurzaamheidsrapportages. De Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD) verplicht Europese bedrijven tot vergelijkbare zorgvuldigheidsverplichtingen als de Nederlandse wet nastreeft. Die Europese richtlijn is in 2024 aangenomen en lidstaten moeten die omzetten in nationale wetgeving. Het Nederlandse initiatiefwetsvoorstel liep vooruit op die Europese richtlijn. Nu de CSDDD er is, zal de definitieve Nederlandse wetgeving naar verwachting deels samenvallen met of worden afgestemd op de Europese implementatieverplichtingen. Bedrijven die nu al werken aan hun due diligence-proces, lopen dus voor op zowel de nationale als de Europese vereisten. Handhaving en aansprakelijkheid Een belangrijk onderdeel van de wet is de handhaving. Als een bedrijf zijn zorgvuldigheidsplicht niet nakomt en daardoor schade ontstaat, kan het aansprakelijk worden gesteld. Dat is een wezenlijk verschil met vrijwillige codes: de wet geeft gedupeerden (of hun vertegenwoordigers) een juridische basis om een bedrijf ter verantwoording te roepen. Toezicht op de naleving is voorzien via een toezichthoudende autoriteit, maar de precieze invulling daarvan is nog onderwerp van discussie in het wetgevingsproces. Boetes of andere sancties bij overtredingen zijn onderdeel van de handhavingssystematiek, maar exacte bedragen zijn op het moment van schrijven nog niet definitief vastgesteld. Veelgestelde vragen Is de wet al in werking getreden? Nee, het betreft een initiatiefwetsvoorstel dat in behandeling is bij de Tweede Kamer. De definitieve inwerkingtreding hangt mede af van de afstemming met Europese wetgeving, met name de CSDDD. Wat is het verschil met de OESO-richtlijnen? De OESO-richtlijnen zijn vrijwillig. De wet verantwoord en duurzaam internationaal ondernemen maakt naleving juridisch verplicht en introduceert aansprakelijkheid bij schade. Moeten kleine bedrijven ook iets doen? Direct waarschijnlijk niet, maar indirect wel. Grote bedrijven die onder de wet vallen, zullen eisen stellen aan hun toeleveranciers, ook als die klein zijn. Het is verstandig om je als kleinere ondernemer alvast te oriënteren op wat afnemers van je verwachten. Wat zijn de risico’s als je niets doet? Naast juridische aansprakelijkheid loop je reputatieschade op als misstanden in je keten aan het licht komen. Investeerders, klanten en partners letten steeds vaker op duurzaamheid en maatschappelijk verantwoord ondernemen. Wil je als bedrijf voorbereid zijn op de wet verantwoord en duurzaam internationaal ondernemen, dan is het raadzaam nu al te beginnen met een risicoanalyse van je keten. De OESO heeft een praktische handreiking gepubliceerd voor sectorspecifieke due diligence die als vertrekpunt dient, en de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) biedt ook informatie en ondersteuning voor bedrijven die aan de slag willen. Lees ookWat is duurzaam ondernemen? Uitleg van de 3 p’s en wat het betekent in de praktijkVoorbeelden van duurzaam ondernemen: zo doen andere bedrijven hetSubsidies voor duurzaam ondernemen: welke regelingen bestaan er en hoe vraag je ze aan?

Duurzaam ondernemen heeft duidelijke nadelen: het kost meer geld, meer tijd en vraagt soms ingrijpende aanpassingen in je bedrijfsvoering. Dat maakt de overstap voor veel ondernemers lastig, zeker als de voordelen op korte termijn niet zichtbaar zijn. Hieronder zet je de belangrijkste nadelen van duurzaam ondernemen op een rij, zodat je een eerlijk beeld hebt. Hogere kosten, zeker aan het begin Het grootste nadeel van duurzaam ondernemen zijn de hogere kosten. Duurzame materialen, groene energie, milieuvriendelijke verpakkingen of een elektrisch wagenpark kosten meer dan de conventionele alternatieven. Die meerkosten zijn het duidelijkst in de opstartfase, voordat besparingen op bijvoorbeeld energieverbruik zich terugbetalen. Een concreet voorbeeld: zonnepanelen op een bedrijfspand verdienen zichzelf op termijn terug, maar de investering ligt al snel tienduizenden euro’s hoger dan gewoon stroom blijven inkopen. Voor kleine en middelgrote bedrijven kan dat een drempel zijn die te hoog voelt, zeker zonder toegang tot subsidies of goedkope financiering. Daar komt bij dat duurzame leveranciers en certificeringen ook geld kosten. Denk aan een ISO 14001-certificering, een keurmerk als Fairtrade of de aanschaf van CO2-compensatie. Die kosten lopen op, ook al verbeteren ze je imago. De terugverdientijd is lang en onzeker Veel duurzame investeringen betalen zich pas op de lange termijn terug. Dat is voor bedrijven met een krap cashflow of een korte planningshorizon een serieus probleem. Je geeft nu geld uit, maar de besparing of omzetverbetering komt pas over vijf of tien jaar. Bovendien is de terugverdientijd onzeker. Energieprijzen schommelen, subsidieregels veranderen, en technologie ontwikkelt zich snel. Een investering die vandaag slim lijkt, kan over drie jaar al verouderd zijn door nieuwere, goedkopere oplossingen. Meer administratie en certificering Duurzaam ondernemen brengt extra administratieve lasten met zich mee. Wil je aantonen dat je daadwerkelijk duurzaam bezig bent, dan moet je dat kunnen bewijzen: met rapportages, audits, ketenverantwoording en in steeds meer sectoren verplichte duurzaamheidsverslaglegging. Voor grotere bedrijven zijn er Europese regels op dit gebied (zoals de CSRD-richtlijn) die forse eisen stellen aan wat je moet bijhouden en rapporteren. Voor kleinere bedrijven is de papierwinkel minder formeel, maar toch aanwezig. Leveranciers screenen, duurzaamheidsclaims onderbouwen en keurmerken bijhouden kost tijd. Tijd die je niet aan je kerntaak besteedt. Het risico op greenwashing en reputatieschade Als je duurzaamheid communiceert zonder dat je claims goed onderbouwd zijn, loop je het risico op greenwashing. Dat is het ten onrechte wekken van de indruk dat je bedrijf groener of duurzamer is dan in werkelijkheid het geval is. De gevolgen kunnen serieus zijn: negatieve aandacht in de media, verlies van klantvertrouwen of zelfs juridische problemen. Toezichthouders in Europa treden hier steeds vaker tegen op. Dat betekent dat duurzame communicatie zorgvuldig moet zijn. Je kunt niet zomaar “groen” op je verpakking zetten zonder dat te kunnen onderbouwen. Dat vraagt om afstemming met juristen of communicatiespecialisten, en dat kost opnieuw geld en tijd. Nadelen duurzaam ondernemen in de keten: afhankelijkheid en complexiteit Wie duurzaam inkoopt, stelt hogere eisen aan leveranciers. Dat beperkt je keuze. Er zijn simpelweg minder aanbieders die aan alle duurzaamheidseisen voldoen, waardoor je onderhandelingspositie zwakker kan worden en je afhankelijk wordt van een kleinere groep leveranciers. Een storing in die keten heeft direct meer impact op jouw bedrijf. Bovendien vraagt ketenverantwoordelijkheid dat je verder kijkt dan je eigen bedrijf. Je bent mede verantwoordelijk voor wat toeleveranciers doen. Dat is een grote opgave, zeker als je internationaal inkoopt. Niet alle klanten zijn bereid meer te betalen Een veelgehoord misverstand is dat klanten altijd bereid zijn meer te betalen voor duurzame producten of diensten. In de praktijk is dat niet zo. Onderzoek laat steeds weer zien dat consumenten en zakelijke klanten duurzaamheid wel zeggen te waarderen, maar bij de daadwerkelijke aankoop toch voor de goedkoopste optie kiezen. Als jij je meerkosten doorrekent in de prijs, riskeer je klanten te verliezen aan concurrenten die dat niet doen. Dit is een van de meest onderschatte nadelen van duurzaam ondernemen: het prijsverschil kun je niet altijd terugverdienen via hogere marges of premiumpositionering. Duurzaam ondernemen is voor veel bedrijven de juiste richting, maar het is geen gratis keuze. De hogere kosten, langere terugverdientijden, extra administratie en de beperktere keuzevrijheid in de keten zijn reële nadelen die je serieus moet meewegen. Wie de overstap overweegt, doet er goed aan die nadelen concreet door te rekenen voor de eigen situatie, zodat de keuze niet alleen op gevoel gebaseerd is. Lees ookWat is duurzaam ondernemen? Uitleg van de 3 p’s en wat het betekent in de praktijkDe 3 p’s van duurzaam ondernemen: people, planet en profit uitgelegdWet verantwoord en duurzaam internationaal ondernemen: wat houdt het in?ESG en duurzaam ondernemen: wat het betekent en wat er van je wordt verwacht

Duurzaam ondernemen in het mkb betekent dat je als kleine of middelgrote onderneming bewuste keuzes maakt op het gebied van milieu, energie, mensen en bedrijfsvoering. Het goede nieuws: je hoeft niet meteen je hele bedrijf om te gooien. Kleine stappen leveren al snel meetbaar resultaat op, en steeds meer gemeenten en overheden ondersteunen mkb’ers actief met subsidies en advies. Wat houdt duurzaam ondernemen voor het mkb in? Duurzaam ondernemen draait om drie pijlers: people, planet en profit. Voor een mkb-bedrijf vertaalt dat zich naar praktische keuzes: minder energieverbruik, eerlijke arbeidsomstandigheden, minder afval en een inkoop die rekening houdt met de herkomst van producten. Je hoeft geen groot bedrijf te zijn om hier serieus mee bezig te zijn. Juist kleinere bedrijven kunnen snel schakelen en aanpassingen doorvoeren zonder zware bureaucratie. Een veel gehoord misverstand is dat duurzaamheid altijd geld kost. In de praktijk levert het op de middellange termijn juist besparing op. LED-verlichting, betere isolatie of slimme energiemeters betalen zichzelf terug. Klanten en opdrachtgevers kijken bovendien steeds vaker naar de duurzaamheidsprestaties van hun leveranciers, zeker bij aanbestedingen. Concrete maatregelen voor duurzaam ondernemen in het mkb Je kunt beginnen met maatregelen die weinig investering vragen maar direct effect hebben: Energie: schakel over op groene stroom, vervang verlichting door LED en zet apparaten ’s nachts echt uit. Mobiliteit: kies voor een elektrisch bedrijfsvoertuig of stimuleer medewerkers om te fietsen of het OV te nemen. Inkoop: werk met lokale leveranciers of kies voor producten met een erkend duurzaamheidskeurmerk. Afval: scheid afvalstromen, gebruik minder verpakkingsmateriaal en ga na of productieafval ergens anders als grondstof dient. Digitalisering: minder papier, digitale facturen en online vergaderen in plaats van reizen. Stap je voor het eerst in dit proces, dan is een energiescan een goed startpunt. Het Energieloket of je gemeente kan je hiermee op weg helpen. Zo weet je precies waar de grootste winst zit, zonder dat je hoeft te gokken. Subsidies voor duurzaam ondernemen in het mkb Gemeenten en de landelijke overheid bieden verschillende regelingen aan. Een voorbeeld is de subsidieregeling duurzaam ondernemen mkb van de gemeente Sittard-Geleen, die gericht is op ondernemingen die ingeschreven staan bij de Kamer van Koophandel en gevestigd zijn in die gemeente. Zulke lokale regelingen vergoeden vaak een deel van de investering in energiebesparing of verduurzaming van het bedrijfspand. Op landelijk niveau zijn er regelingen als de Milieu-investeringsaftrek (MIA) en de Willekeurige afschrijving milieu-investeringen (Vamil). Met de MIA kun je een deel van de investering in een erkend duurzaam bedrijfsmiddel aftrekken van de winst, wat de belastingdruk verlaagt. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) beheert deze regelingen en heeft een gratis zoektool waarmee je kunt nagaan welke subsidies op jouw situatie van toepassing zijn. Controleer altijd of je gemeente een eigen subsidieloket heeft. De voorwaarden verschillen per gemeente, maar een inschrijving bij de KvK op het juiste adres is vrijwel altijd een basisvereiste. Duurzaamheid zichtbaar maken naar buiten Als je eenmaal stappen zet, loont het om dat ook te communiceren. Niet om op te scheppen, maar omdat klanten, medewerkers en samenwerkingspartners er waarde aan hechten. Denk aan een korte duurzaamheidsparagraaf op je website, een keurmerk zoals CO2-Prestatieladder of het MKB-Klimaatakkoord waaraan je je aansluit. Transparantie over wat je doet en wat je nog wilt verbeteren, is geloofwaardiger dan grote claims. Vermijd greenwashing: roep niet meer dan je kunt waarmaken. Klanten prikken daar snel doorheen, en het schaadt je reputatie meer dan zwijgen. Wanneer is duurzaam ondernemen minder verstandig of niet haalbaar? Niet elke maatregel past bij elk bedrijf. Een zonnepanelen-installatie op een gehuurd pand is alleen zinvol als de verhuurder akkoord gaat en de resterende huurtermijn lang genoeg is om de investering terug te verdienen. Een elektrisch bedrijfsbusje is minder geschikt als je dagelijks lange afstanden rijdt waar laadpunten schaars zijn. Kijk altijd naar je eigen situatie en vraag een onafhankelijk advies aan voordat je grote bedragen investeert. Kleine mkb-bedrijven met een krappe cashflow doen er goed aan te beginnen met maatregelen die niets of weinig kosten en pas daarna te investeren in duurdere oplossingen, bij voorkeur met subsidie. Veelgestelde vragen over duurzaam ondernemen in het mkb Is duurzaam ondernemen verplicht voor mkb-bedrijven? Voor de meeste mkb-bedrijven gelden nog geen algemene verplichtingen, maar er zijn sectorale regels. Bedrijven die meer dan 50.000 kWh elektriciteit of meer dan 25.000 m³ aardgas per jaar verbruiken, zijn al verplicht energiebesparende maatregelen te nemen op basis van de Wet milieubeheer. Controleer via het RVO of jouw bedrijf onder die drempelwaarden valt. Hoeveel kan ik besparen met duurzame maatregelen? Dat hangt sterk af van je sector en startpunt. In de praktijk besparen mkb-bedrijven na een energiescan en basismaatregelen naar schatting 10 tot 30 procent op energiekosten, afhankelijk van de omvang en het type bedrijf. Waar vraag ik subsidie aan? Begin bij de website van je gemeente en bij het RVO (rvo.nl). Daar vind je een overzicht van actuele regelingen voor het mkb, geordend op thema en sector. Duurzaam ondernemen als mkb’er is geen alles-of-niets-keuze. Begin met wat haalbaar is, gebruik beschikbare subsidies slim en bouw van daaruit verder. Elke stap telt, ook de kleine. Lees ookWat is duurzaam ondernemen? Uitleg van de 3 p’s en wat het betekent in de praktijkWaarom duurzaam ondernemen? De echte voordelen (en eerlijke nadelen)ESG en duurzaam ondernemen: wat het betekent en wat er van je wordt verwachtDuurzaam ondernemen keurmerk: welke zijn er en welke past bij jouw bedrijf?

ESG en duurzaam ondernemen gaan over de manier waarop een bedrijf omgaat met milieu, mensen en goed bestuur. ESG staat voor Environment, Social en Governance: drie pijlers die samen bepalen hoe verantwoord een onderneming opereert. Steeds meer bedrijven krijgen hiermee te maken, niet alleen omdat het maatschappelijk verwacht wordt, maar ook omdat de Europese wetgeving concrete verplichtingen oplegt. De zoekintentie achter dit onderwerp is een uitleg: wat houdt ESG duurzaam ondernemen precies in, welke regels gelden er en wat moet je als bedrijf concreet doen? Dat is precies wat je hier vindt. Wat betekent ESG bij duurzaam ondernemen? De drie letters staan voor meetbare aandachtsgebieden. Environment gaat over CO2-uitstoot, energieverbruik, afvalbeleid en impact op natuur. Social gaat over arbeidsomstandigheden, mensenrechten in de keten, diversiteit en veiligheid op de werkvloer. Governance gaat over hoe een bedrijf wordt bestuurd: transparantie, integriteit, beloningsbeleid en de samenstelling van de raad van bestuur. Het verschil met vroeger “maatschappelijk verantwoord ondernemen” (MVO) is dat ESG meetbaar en rapporteerbaar is. Je legt niet alleen vast wat je wilt doen, maar wat je werkelijk doet en welke resultaten dat oplevert. Investeerders, banken en grote opdrachtgevers gebruiken ESG-scores steeds vaker als criterium bij beslissingen over financiering en samenwerking. De EU-regels rondom ESG duurzaam ondernemen De Europese Unie heeft ESG duurzaam ondernemen stevig verankerd in wet- en regelgeving. De twee belangrijkste instrumenten zijn de CSRD en de CSDDD. De CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive) verplicht grote bedrijven om gedetailleerd te rapporteren over hun duurzaamheidsprestaties. Dit geldt vanaf 2024 voor de grootste beursgenoteerde ondernemingen en wordt stapsgewijs uitgebreid naar meer bedrijven. Je rapporteert aan de hand van de zogeheten ESRS-standaarden: vaste formats die vergelijking tussen bedrijven mogelijk maken. De CSDDD (Corporate Sustainability Due Diligence Directive) gaat een stap verder. Deze richtlijn verplicht grotere bedrijven om misstanden op het gebied van mensenrechten en milieu in hun hele keten actief op te sporen en aan te pakken. Dat betekent: niet alleen kijken naar je eigen bedrijfsvoering, maar ook naar leveranciers en afnemers. De richtlijn is in 2024 aangenomen en lidstaten moeten haar omzetten in nationale wetgeving. Naast deze verplichte regels zijn er ook vrijwillige internationale normen, zoals de OESO-richtlijnen voor multinationale ondernemingen en de UN Guiding Principles on Business and Human Rights. Steeds meer grote opdrachtgevers verwachten dat hun leveranciers ook aan deze normen voldoen, ook al zijn ze formeel niet wettelijk verplicht. Mensenrechten due diligence: wat moet je concreet doen? Due diligence bij mensenrechten betekent dat je als bedrijf systematisch nagaat of jouw activiteiten of die van jouw leveranciers risico’s opleveren voor mensen. Denk aan kinderarbeid in een grondstoffenketen, gevaarlijke werkomstandigheden bij een toeleverancier of het wegsluizen van grondstoffen uit conflictgebieden. Een praktisch stappenplan ziet er zo uit: Breng je keten in kaart: wie zijn je leveranciers, en wat weet je over hun werkwijze? Identificeer risico’s: waar in de keten is de kans op misstanden het grootst? Neem maatregelen: stel gedragscodes op, voer audits uit of pas inkoopbeleid aan. Volg de uitkomsten: meet of de maatregelen werken en stuur bij. Communiceer transparant: leg vast wat je hebt gedaan en wat de resultaten zijn. Kleinere bedrijven vallen vooralsnog buiten de directe wettelijke verplichtingen van de CSDDD, maar komen er indirect mee in aanraking als grote klanten hen vragen om informatie te leveren over hun duurzaamheidsprestaties. De rol van de bedrijfsjurist bij ESG ESG duurzaam ondernemen is allang niet meer alleen een kwestie voor de duurzaamheidsmanager of de communicatieafdeling. Juristen spelen een steeds grotere rol, omdat de verplichtingen wettelijk afdwingbaar worden. De CSDDD introduceert aansprakelijkheidsregels: een bedrijf kan verantwoordelijk worden gehouden voor schade die voortkomt uit onvoldoende due diligence in de keten. Dat maakt het opstellen van contracten, inkoopvoorwaarden en gedragscodes voor leveranciers een juridische taak met directe ESG-impact. Ook het controleren of verslaggeving voldoet aan de CSRD-standaarden vraagt juridische kennis. Uitgeverij Paris behandelt dit samenspel van ESG, duurzaam ondernemen en recht in een publicatie die zowel de EU-regels als de buitenwettelijke normen bespreekt, samen met de praktische rol van de bedrijfsjurist. Wat levert ESG duurzaam ondernemen je op? Naast het nakomen van verplichtingen zijn er ook zakelijke voordelen. Bedrijven met een sterk ESG-profiel trekken makkelijker duurzame financiering aan, denk aan groene obligaties of ESG-gebonden leningen waarbij de rente meebeweegt met je duurzaamheidsscore. Grote opdrachtgevers, zeker in de publieke sector, laten ESG-criteria steeds vaker meewegen in aanbestedingen. Daarnaast vermindert actief risicobeheer in de keten de kans op reputatieschade. Een incident bij een leverancier kan zich via sociale media razendsnel vertalen naar negatieve aandacht voor jouw merk, ook als jij formeel niet verantwoordelijk bent. Proactief handelen beschermt je positie. Veelgestelde vragen over ESG en duurzaam ondernemen Geldt ESG alleen voor grote bedrijven? De directe wettelijke rapportageplicht (CSRD) geldt nu voor grote ondernemingen, maar wordt stapsgewijs uitgebreid. Kleinere bedrijven krijgen er via hun klanten en opdrachtgevers indirect mee te maken. Wat is het verschil tussen ESG en MVO? MVO is een breed begrip voor verantwoord ondernemen. ESG is de meetbare, rapporteerbare versie ervan, gericht op concrete data en prestatie-indicatoren die door investeerders en toezichthouders worden gebruikt. Wat zijn de gevolgen als je niet voldoet aan de CSDDD? Lidstaten moeten handhavingsregels opstellen, waaronder boetes en de mogelijkheid van civielrechtelijke aansprakelijkheid voor slachtoffers van misstanden in de keten. De exacte hoogte van boetes verschilt per land en wordt bepaald bij de nationale implementatie. Moet ik nu al beginnen? Als je onder de rapportageplicht valt of grote klanten hebt die dat doen: ja. Begin met het in kaart brengen van je keten en het verzamelen van de basisdata over milieu en arbeidsomstandigheden. Wachten maakt het later alleen complexer. ESG duurzaam ondernemen is geen tijdelijke trend maar een structurele verschuiving in hoe bedrijven worden beoordeeld, gefinancierd en aangesproken. Hoe eerder je de basisstructuur op orde hebt, hoe minder moeite het kost om aan de groeiende eisen te voldoen. Lees ookWat is duurzaam ondernemen? Uitleg van de 3 p’s en wat het betekent in de praktijkNVWA en HACCP: wat de inspectie van je verwachtRegels voor horeca personeel: werk- en rusttijden uitgelegd

Een keurmerk voor duurzaam ondernemen laat zien dat jouw bedrijf maatschappelijk verantwoord werkt, en dat bewijs je daarmee aan klanten, partners en opdrachtgevers. Er zijn in Nederland meerdere keurmerken voor duurzaam ondernemen beschikbaar, elk met een eigen focus en toelatingsprocedure. Welk keurmerk het beste bij jouw bedrijf past, hangt af van je sector, je ambities en hoeveel tijd en geld je wilt investeren. De bekendste keurmerken voor duurzaam ondernemen Het MVO-keurmerk (Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen keurmerk) is een van de meest bekende duurzaamheidskeurmerken voor Nederlandse bedrijven. Het vertegenwoordigt een verantwoorde en duurzame bedrijfsvoering in brede zin: sociaal, ecologisch én economisch. Bedrijven worden getoetst op meerdere duurzaamheidsthema’s tegelijk, wat het keurmerk geschikt maakt voor ondernemers die een allesomvattend bewijs willen van hun duurzame aanpak. Naast het MVO-keurmerk zijn er meer opties. Hieronder staan de meest voorkomende keurmerken die relevant zijn voor ondernemers die duurzaam willen ondernemen: MVO-keurmerk: breed toepasbaar, gericht op maatschappelijk verantwoord ondernemen in alle sectoren. ISO 14001: internationale norm voor milieumanagementsystemen, populair bij grotere bedrijven en in de industrie. B Corp-certificering: internationaal erkend, strenge toetsing op sociale en ecologische prestaties, geschikt voor bedrijven die duurzaamheid als kernwaarde willen uitdragen. Green Key: specifiek voor de horeca en toerismesector, gericht op milieuvriendelijke bedrijfsvoering. CO2-Prestatieladder: meetinstrument voor CO2-reductie, veel gevraagd bij aanbestedingen in de bouw- en infrasector. EKO-keurmerk: voor biologische producten en bedrijven in de voedselketen. Waar let je op bij het kiezen van een duurzaamheidskeurmerk? Niet elk keurmerk voor duurzaam ondernemen is voor elk bedrijf zinvol. Een kleine horecaondernemer heeft meer aan Green Key dan aan ISO 14001, terwijl een bouwbedrijf dat meedoet aan overheidsaanbestedingen juist baat heeft bij de CO2-Prestatieladder. Stel jezelf deze vragen voordat je een keuze maakt: Wat is het doel? Wil je klanten overtuigen, meedoen aan aanbestedingen of intern verbeteren? Is het keurmerk erkend in jouw sector of bij jouw doelgroep? Wat zijn de kosten? Certificeringskosten lopen uiteen van een paar honderd euro voor eenvoudige keurmerken tot enkele duizenden euro’s per jaar voor internationale certificeringen zoals B Corp. Hoe zwaar is de toetsingsprocedure? Sommige keurmerken vragen een uitgebreide externe audit, andere zijn meer zelfevaluatie met steekproefsgewijze controle. Hoe vaak moet je hercertificeren? B Corp versus MVO-keurmerk: wat is het verschil? B Corp is internationaal en heeft een strenge toetsingsprocedure via de Amerikaanse organisatie B Lab. Bedrijven scoren punten op vijf gebieden: bestuur, werknemers, gemeenschap, milieu en klanten. Je moet minimaal 80 van de 200 punten halen om gecertificeerd te worden. Het is een zwaargewicht in de wereld van duurzaamheidskeurmerken, maar ook tijdrovend en relatief duur. Het MVO-keurmerk is toegankelijker voor het Nederlandse mkb. De toets is gericht op de Nederlandse context en minder internationaal gericht. Als je primair in de Nederlandse markt opereert en snel wilt laten zien dat je duurzaam onderneemt, is het MVO-keurmerk een praktische keuze. Wil je internationaal zaken doen of je duurzaamheid op een hoog niveau aantonen, dan is B Corp een sterkere keuze. Stappenplan: zo kom je tot een keurmerk voor duurzaam ondernemen Een keurmerk behaal je niet van de ene op de andere dag. Een praktische aanpak helpt je om gestructureerd naar certificering toe te werken: Breng je huidige situatie in kaart. Welke duurzame maatregelen neem je al? Denk aan energieverbruik, inkoop, personeelsbeleid en afvalbeheer. Bepaal je doel. Wil je een keurmerk voor commerciële uitstraling, voor aanbestedingen of om intern te verbeteren? Vergelijk keurmerken op sector, kosten en bekendheid. Vraag bij de betreffende organisaties een informatiegesprek aan. Zet een verbeterplan op. De meeste keurmerken vragen dat je op bepaalde thema’s minimaal scoort. Stel vast wat er nog ontbreekt. Doorloop de toetsingsprocedure. Dit kan een zelfevaluatie zijn, een externe audit of een combinatie van beiden. Blijf verbeteren. Keurmerken moeten periodiek worden verlengd. Gebruik dat moment om je duurzaamheidsprestaties te verhogen. Wanneer is een keurmerk voor duurzaam ondernemen juist niet de beste keuze? Een keurmerk is nuttig als je doelgroep er waarde aan hecht. Maar als jouw klanten of opdrachtgevers er niet naar vragen, betaal je voor iets dat weinig oplevert. In dat geval kun je beter intern starten met een CO2-meting of een duurzaamheidsverslag, zonder direct een keurmerk te koppelen. Dat geeft je inzicht in verbeterpunten zonder de kosten en administratie van een certificeringstraject. Sommige keurmerken worden ook meer gebruikt als marketinginstrument dan als echt kwaliteitsoordeel. Kijk daarom goed of het keurmerk onafhankelijk wordt getoetst of dat het in feite een zelfdeclaratie is. Onafhankelijke externe toetsing maakt een keurmerk geloofwaardiger. Het kiezen van het juiste keurmerk voor duurzaam ondernemen vraagt dus om een eerlijke vergelijking van wat jij wilt bereiken, wat je doelgroep verwacht en wat het keurmerk daadwerkelijk bewijst. Zet die drie punten naast elkaar, en de keuze wordt een stuk eenvoudiger. Lees ookWat is duurzaam ondernemen? Uitleg van de 3 p’s en wat het betekent in de praktijkKleuren snijplanken volgens HACCP: welke kleur voor welk product?Hygiëne in de horeca: regels, verplichtingen en praktische tips

Horecazaken, cateraars en foodbedrijven krijgen steeds vaker te maken met strengere verpakkingsregels. De regels rond wegwerpplastic zijn aangescherpt en ook Europa stelt nieuwe eisen aan verpakkingen en verpakkingsafval. Dat heeft impact op de dagelijkse praktijk. Koffiebekers, maaltijdverpakkingen, saladebakken, sausbakjes en verpakkingen voor afhaal, bezorging of catering komen opnieuw onder de aandacht. Voor duurzame horeca gaat het om meer dan alleen voldoen aan de regels. Het gaat ook om bewuster omgaan met materiaal, afval en hergebruik. Waarom de verpakkingsregels veranderen De regels veranderen omdat de hoeveelheid verpakkingsafval te hoog is momenteel. Veel bekers, bakjes en maaltijdverpakkingen belanden na 1 keer gebruik bij het afval. Een deel komt op straat, in parken of in de natuur terecht. Nederland en Europa willen het gebruik van wegwerpplastic verminderen en hergebruik stimuleren. Ook moet recycling makkelijker worden. Daarom komen er strengere eisen voor materiaalgebruik, ontwerp en afvalverwerking. Voor de horeca betekent dit dat verpakkingen steeds vaker onderdeel zijn van duurzaam ondernemen. Wat de regels betekenen voor horecaondernemers Sinds 1 juli 2023 gelden in Nederland regels voor wegwerpbekers en bakjes met plastic bij afhalen en bezorgen. Voor eten en drinken op locatie gelden sinds 1 januari 2024 strengere regels voor wegwerpbekers en bakjes met plastic. Vanaf 2027 verandert de verplichte meerprijs voor plastic wegwerpbekers en bakjes bij afhalen en bezorgen. Die toeslag verdwijnt, maar ondernemers blijven verplicht om een herbruikbare optie aan te bieden. Verpakkingskeuzes in de praktijk De Europese Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR) kijkt naar de volledige levensduur van verpakkingen. Ontwerp, materiaalgebruik, hergebruik en recyclebaarheid spelen daarin een rol. Voor horeca en foodbedrijven blijft voedselveiligheid daarbij altijd leidend. Warme soep vraagt om ander materiaal dan koude yoghurt. Vet eten stelt andere eisen dan droge broodjes. Bij herbruikbare verpakkingen komt daar het schoonmaken bij. Wie retourbakjes gebruikt, heeft heldere afspraken nodig over wassen, bewaren en opnieuw uitgeven. Een duurzame keuze begint daarom met overzicht. Welke verpakkingen gebruik je elke week? Door welke verpakkingskeuzes ontstaat de grootste afvalstroom? Welke verpakkingen heb je echt nodig? En waar gebruik je meer materiaal dan nodig is? Wie verschillende oplossingen voor afhaal, bezorging of catering wil vergelijken, kan terecht bij Verpakkingswebwinkel.nl. Vooruitkijken voorkomt onnodige aanpassingen Horecazaken die nu al hun verpakkingen nalopen, krijgen meer ruimte om rustig te testen wat voor hen werkt. Past een herbruikbaar bakje bij de klantstroom? Blijft een maaltijd goed tijdens de bezorging? En sluit de verpakking aan bij de regels die eraan komen? Duurzamer verpakken hoeft geen grote verandering in 1 keer te zijn. Het begint met keuzes die passen bij je gerechten, je gasten en je manier van werken. De regels geven richting. De winst zit in een verpakkingsaanpak die praktisch, duidelijk en beter voorbereid is op de toekomst. Veelgestelde vragen Welke verpakkingen vallen onder de regels rond wegwerpplastic? De regels hebben onder meer betrekking op bekers en bakjes die plastic bevatten en bedoeld zijn voor 1 keer gebruik. Ook verpakkingen met een dun kunststoflaagje kunnen onder de regelgeving vallen. Het is daarom verstandig om per verpakking na te gaan welke regels van toepassing zijn. Wat betekent de PPWR voor horecaondernemers? De Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR) is Europese regelgeving die eisen stelt aan verpakkingen gedurende de hele levenscyclus. Daarbij gaat het onder andere om materiaalgebruik, hergebruik en recyclebaarheid. Voor horecaondernemers betekent dit dat verpakkingskeuzes steeds vaker onderdeel worden van een bredere duurzaamheidsstrategie. Waar let je op bij het kiezen van nieuwe horecaverpakkingen? Kijk verder dan alleen de prijs. Voedselveiligheid, gebruiksgemak, stevigheid, het type gerecht en de manier waarop een verpakking wordt weggegooid, ingezameld of teruggebracht na gebruik spelen allemaal een rol. Een verpakking die goed aansluit op de dagelijkse praktijk voorkomt verspilling en onnodige problemen. Is een herbruikbare verpakking altijd de beste keuze? Dat hangt af van de situatie. Herbruikbare verpakkingen vragen bijvoorbeeld om een goed systeem voor inzameling, reiniging en opslag. Voor sommige horecazaken is dat goed uitvoerbaar, terwijl een andere oplossing in andere situaties beter aansluit. Het is verstandig om vooraf te beoordelen wat past bij de bedrijfsvoering.

Zwaar tillen, lang staan, werken in alle weersomstandigheden: de bouw is een veeleisende sector. Duurzame inzetbaarheid in de bouw draait om het idee dat werknemers gezond en gemotiveerd kunnen blijven werken, ook op latere leeftijd. Dat klinkt simpel, maar vraagt in de praktijk om concrete afspraken, goede tools en bewuste keuzes van zowel werkgever als werknemer. Wat maakt de bouw anders dan andere sectoren? In veel kantoorjobs neemt fysieke belasting nauwelijks toe met de jaren. In de bouw is dat heel anders. Metselaars, timmerlieden en grondwerkers belasten hun rug, knieën en schouders dagelijks zwaar. Wie op zijn twintigste soepel over een steiger loopt, merkt op zijn vijftigste vaak de gevolgen. Daarbij komt dat de pensioenleeftijd de afgelopen jaren is gestegen. Langer doorwerken in een fysiek zwaar beroep vraagt dus om een gerichte aanpak. Dat maakt duurzame inzetbaarheid in de bouwsector geen luxe, maar een noodzaak. Wie te laat begint, riskeert uitval door klachten of een werknemer die al vroeg afhaakt. Wat houdt duurzame inzetbaarheid in de bouw precies in? Duurzame inzetbaarheid gaat over drie dingen: gezondheid, motivatie en vakmanschap. Een medewerker is duurzaam inzetbaar als hij of zij lichamelijk en geestelijk fit genoeg is om het werk te doen, er plezier in heeft en over de juiste kennis en vaardigheden beschikt. In de bouw ligt de nadruk vaak op het fysieke deel, maar motivatie en ontwikkeling zijn minstens zo belangrijk. Concreet kan het gaan om: Extra verlofdagen kopen om rust te nemen voor het werk te zwaar wordt Scholing of omscholing voor lichtere of andere taken Aanpassingen in het takenpakket bij ouder worden Aandacht voor mentale gezondheid en werkplezier Preventief beleid rondom fysieke klachten Hoe zijn de afspraken geregeld in cao en tijdspaarfonds? In de bouw en infra zijn er specifieke afspraken gemaakt om duurzame inzetbaarheid te ondersteunen. Werknemers kunnen via het Tijdspaarfonds van BTER Bouw en Infra een Saldo Duurzame Inzetbaarheid opbouwen. Dit saldo kunnen zij gebruiken voor zaken die bijdragen aan gezond en gemotiveerd blijven werken. Denk aan extra verlofdagen op latere leeftijd, zodat het werk minder slopend wordt. Ook via het individueel budget, zoals vastgelegd in de cao Bouw en Infra, heeft de werknemer een deel beschikbaar specifiek voor duurzame inzetbaarheid. De werknemer bepaalt zelf hoe hij dit inzet, zolang het bijdraagt aan langer gezond aan het werk blijven. Zo krijgt de medewerker meer regie over zijn eigen loopbaan en belasting. Wat kan een werkgever doen? Als werkgever in de bouw heb je een grote rol. Je ziet dagelijks hoe je mensen werken en waar de belasting te hoog oploopt. Een paar praktische stappen die het verschil maken: Voer regelmatig gesprekken over gezondheid, werkplezier en loopbaan. Niet alleen bij ziekte, maar ook daarvoor. Kijk naar taakverdeling. Kan een oudere medewerker meer toezichthoudende of begeleidende taken oppakken? Zorg voor goede hulpmiddelen op de bouwplaats die onnodige fysieke belasting verminderen. Wijs medewerkers actief op het Tijdspaarfonds en het DI-saldo dat zij kunnen opbouwen. Stimuleer bijscholing, ook als iemand al twintig jaar hetzelfde doet. De sector verandert snel door nieuwe technieken en materialen. Wat kan een werknemer zelf doen? Duurzame inzetbaarheid is geen verantwoordelijkheid van alleen de werkgever. Als werknemer in de bouw kun je zelf ook stappen zetten. Begin daar niet pas mee als klachten al opspelen, maar denk er op tijd over na. Ga na welk saldo je hebt opgebouwd via het Tijdspaarfonds. Bekijk of je extra verlofdagen kunt kopen als je merkt dat het werk zwaarder wordt. Praat met je leidinggevende als je twijfelt of je takenpakket nog bij je past. En investeer in jezelf: een cursus of opleiding opent soms deuren naar lichter werk of een nieuwe rol binnen hetzelfde bedrijf. Gezond de eindstreep halen De bouw heeft vakkundige mensen nodig, ook de komende jaren. Maar dan moeten die mensen wel fit genoeg zijn om te blijven werken. Duurzame inzetbaarheid in de bouw is daarom een gedeelde verantwoordelijkheid. Werkgevers die tijdig investeren in hun mensen, houden kennis en ervaring aan boord. Werknemers die zelf regie nemen, staan sterker als het werk zwaarder wordt. De afspraken in de cao en het tijdspaarfonds bieden daarvoor een concreet vertrekpunt. Veelgestelde vragen Wat is het Saldo Duurzame Inzetbaarheid in het Tijdspaarfonds? Het Saldo Duurzame Inzetbaarheid is een tegoed dat een werknemer in de bouw opbouwt via het Tijdspaarfonds van BTER Bouw en Infra. Dit saldo kan worden ingezet voor zaken die helpen om gezond en gemotiveerd aan het werk te blijven, zoals het kopen van extra verlofdagen op latere leeftijd. Kan ik als bouwvakker zelf kiezen hoe ik mijn DI-budget gebruik? Ja, de werknemer heeft in principe zelf de regie over het DI-deel van het individueel budget. Je kiest zelf waarvoor je het inzet, zolang het bijdraagt aan langer gezond en gemotiveerd kunnen werken. Denk aan extra verlof, scholing of andere ondersteunende voorzieningen. Op welke leeftijd moet je beginnen met nadenken over duurzame inzetbaarheid in de bouw? Het is verstandig om hier niet mee te wachten tot je lichamelijke klachten ervaart. Hoe eerder je nadenkt over je belasting, je loopbaan en je saldo, hoe meer opties je hebt. In de praktijk wordt dit onderwerp het vaakst besproken rond het veertigste levensjaar, maar eerder starten geeft meer ruimte om bij te sturen. Wat als een werknemer zijn takenpakket niet meer aankan door lichamelijke klachten? In dat geval is het belangrijk om snel het gesprek te zoeken met de werkgever. Soms is een aanpassing in het werk genoeg. Bij langdurige klachten kan de bedrijfsarts worden ingeschakeld. Preventief beleid, zoals afspraken over taakverdeling of scholing voor lichter werk, voorkomt dat het zo ver komt.