Vrije dagen in de horeca-cao: dit zijn je rechten

In de horeca-cao hebben werknemers recht op vrije dagen, maar de regels werken anders dan in veel andere sectoren. Feestdagen zijn in principe gewoon werkdagen: de cao gaat ervan uit dat je op officiële feestdagen gewoon volgens je rooster werkt. Pas als je op een feestdag werkt, heb je recht op een toeslag of compensatie. Dat is een belangrijk verschil met branches waar een feestdag automatisch een doorbetaalde vrije dag is.

Hoeveel vakantiedagen heb je in de horeca-cao?

Werknemers in de horeca hebben op basis van de cao recht op vakantiedagen bovenop het wettelijke minimum. Het wettelijke minimum in Nederland is vier maal de wekelijkse arbeidsduur per jaar. Voor een fulltime medewerker die vijf dagen per week werkt, zijn dat 20 dagen. De horeca-cao bouwt daar in de meeste gevallen een aantal extra dagen bovenop, afhankelijk van leeftijd, dienstjaren en de specifieke functie. Het precieze aantal extra dagen kan per cao-periode verschillen; controleer altijd de meest recente versie van de horeca-cao voor de actuele aantallen.

Vakantiedagen worden opgebouwd over de gewerkte uren. Werk je parttime, dan bouw je naar rato op. Heb je een nuluren- of oproepcontract, dan geldt hetzelfde principe: je opbouw hangt af van het aantal uren dat je daadwerkelijk hebt gewerkt.

Feestdagen in de horeca-cao: geen automatische vrije dag

Dit is het punt waar de horeca afwijkt van wat veel mensen verwachten. De horeca-cao stelt duidelijk dat feestdagen in principe gewone werkdagen zijn. Of je op een feestdag vrij bent, hangt af van je rooster. Staat jij die dag niet ingepland, dan heb je vrij maar dat is geen officiële “feestdagvergoeding”. Werk je er wél op, dan heb je recht op een feestdagtoeslag bovenop je normale loon.

De officiële feestdagen in Nederland zijn: Nieuwjaarsdag, Eerste en Tweede Paasdag, Koningsdag, Bevrijdingsdag (5 mei, niet elk jaar een vrije dag voor iedereen), Hemelvaartsdag, Eerste en Tweede Pinksterdag, en Eerste en Tweede Kerstdag. In de horeca werken veel medewerkers op juist deze dagen, omdat restaurants, hotels en cafés dan druk zijn.

Feestdagtoeslag: wat krijg je als je wél werkt?

Werk je op een officiële feestdag, dan heb je recht op een toeslag. De exacte hoogte staat in de cao en kan per functiegroep of situatie verschillen. In de praktijk gaat het vaak om een percentage bovenop je uurloon, of je krijgt compensatieverlof in ruil. Leg dit altijd vast in overleg met je werkgever, want mondeling afspraken over toeslagen zijn moeilijk terug te halen als er later discussie ontstaat.

Let op: alleen als je feitelijk hebt gewerkt op de feestdag heb je recht op die toeslag. Sta je die dag niet op het rooster, maar doe je het toch vrijwillig? Zorg dan dat dit schriftelijk wordt bevestigd, zodat je niet buiten de boot valt.

Vakantiedagen opnemen en uitbetalen

Vakantiedagen neem je in overleg met je werkgever op. In principe heeft de werkgever het recht om vakantie te weigeren als het bedrijfsbelang dat vraagt, maar hij moet dat dan wel tijdig en gemotiveerd doen. In de horeca speelt dat vaker dan in andere sectoren, juist rond drukke periodes als de zomervakantie en de feestdagen.

Het wettelijke deel van je vakantiedagen (de 20 dagen bij fulltime) vervalt een half jaar na het jaar waarin je ze opbouwde, tenzij je ze niet hebt kunnen opnemen. Het bovenwettelijke deel (de extra cao-dagen) vervalt na vijf jaar. Laat je vakantiedagen dus niet onnodig ophopen, zeker niet de wettelijke dagen.

Vakantiedagen mogen in principe niet zomaar worden uitbetaald zolang je in dienst bent. Dat mag alleen bij uitdiensttreding, als je resterende dagen worden uitbetaald. Zit je werkgever te pushen om dagen “af te kopen” terwijl je nog in dienst bent? Dat is wettelijk niet toegestaan voor het wettelijke deel.

Wat als je ziek bent op een geplande vakantiedag?

Word je ziek op een dag die al als vakantiedag was ingepland, dan zijn er regels over wanneer die dag alsnog als vakantiedag telt en wanneer je hem terug kunt claimen. In het algemeen geldt in Nederland dat ziektedagen niet zomaar als vakantiedagen worden afgeschreven, maar de specifieke afspraken in de horeca-cao kunnen hier extra rechten geven. Meld je in dit geval altijd ziek via de normale procedure van je werkgever, ook al was je al vrij gepland.

De vrije dagen in de horeca-cao vragen dus om wat meer aandacht dan in andere sectoren. Feestdagen zijn geen automatisch recht op vrij, en toeslagen gelden alleen als je ook daadwerkelijk werkt. Ken je rechten, lees de meest recente versie van de cao (te vinden via KHN of de vakbonden), en maak afspraken altijd schriftelijk. Dat scheelt discussie achteraf.