Overuren in de horeca-cao: wanneer betaal je toeslag?

In de horeca-cao zijn duidelijke regels opgenomen over overuren en de bijbehorende toeslag. Je hoeft als werkgever geen overwerktoeslag te betalen als een werknemer in een kalenderjaar meer uren heeft gewerkt dan het contractuele aantal, zolang die extra uren worden gecompenseerd in tijd. Pas als compensatie niet mogelijk is, of als specifieke drempelwaarden worden overschreden, is een financiële toeslag verplicht.

Wat zijn overuren in de horeca-cao?

Overuren zijn uren die een werknemer werkt boven het aantal uren dat in zijn arbeidscontract staat. In de horeca-cao geldt een referteperiode van een heel kalenderjaar. Dat betekent dat een werknemer gedurende het jaar soms meer en soms minder mag werken dan zijn contracturen, zolang dit over het hele jaar in balans is. Werk je in een drukke zomerperiode extra uren, dan kunnen die worden ingehaald in een rustiger periode. Zo lang dat saldo op nul uitkomt, is er geen sprake van betaalde overwerktoeslag.

Pas als een werknemer aan het einde van het kalenderjaar meer uren heeft gewerkt dan zijn contract voorschrijft, en die uren zijn niet in vrije tijd gecompenseerd, dan spreken we van overuren waarover een toeslag verschuldigd is. Dit systeem is bedoeld om flexibel in te spelen op de seizoensgebonden drukte die in de horeca gebruikelijk is.

Wanneer is overwerktoeslag verplicht?

Overwerktoeslag is verplicht zodra aan het einde van het jaar blijkt dat een werknemer structureel meer uren heeft gemaakt dan is afgesproken, en die extra uren niet zijn gecompenseerd met vrije tijd. De horeca-cao schrijft voor dat overuren in principe eerst worden vergoed in de vorm van verlof. Alleen als dat niet is gebeurd, heb je als werkgever een financiële toeslagverplichting.

De hoogte van de overwerktoeslag is vastgelegd in de cao. Het is verstandig om de actuele versie van de horeca-cao te raadplegen via KHN (Koninklijke Horeca Nederland) of de vakbond FNV voor de exacte percentages, omdat deze bij elke nieuwe cao-ronde kunnen worden bijgesteld.

Compensatie in tijd of geld?

De voorkeursvolgorde in de horeca-cao is duidelijk: extra uren worden bij voorkeur gecompenseerd in tijd, niet in geld. Dit voordeel geldt voor beide partijen. Voor de werkgever scheelt het direct de toeslagkosten. Voor de werknemer betekent het meer rust, wat in de intensieve horecabranche zeker waardevol is.

Wil of kan een werknemer de extra uren niet opnemen als vrije tijd, of lukt het organisatorisch niet om dit te plannen voor het einde van het kalenderjaar, dan moet je die uren alsnog financieel vergoeden inclusief toeslag. Let op: je kunt dit niet eenzijdig als werkgever besluiten. Overleg hierover tijdig met de werknemer, zodat jullie samen een oplossing afspreken voor het einde van het jaar.

Praktisch voorbeeld

Stel, een medewerker heeft een contract van 32 uur per week en werkt in de zomer gedurende tien weken gemiddeld 38 uur per week. Dat levert 60 extra uren op (10 weken x 6 uur). Als die 60 uur voor 31 december zijn opgenomen als vrije tijd, is er geen toeslag verschuldigd. Heeft de medewerker aan het einde van het jaar nog 20 van die uren openstaan, dan moet je over die 20 uur een overwerktoeslag uitbetalen.

Bijhouden van uren is geen luxe

Een deugdelijke urenregistratie is in de horeca niet alleen handig, het is praktisch onmisbaar om te kunnen aantonen welke uren zijn gemaakt en welke al zijn gecompenseerd. Zorg dat je systeem per werknemer bijhoudt hoeveel uren er boven contract zijn gewerkt en hoeveel vrije tijd er is opgenomen als compensatie. Dit voorkomt discussies aan het einde van het jaar en beschermt je bij een eventuele controle of arbeidsconflict.

Controleer ook of je cao-akkoord nog actueel is. De horeca-cao wordt periodiek herzien, en toeslagpercentages of drempelwaarden kunnen per cao-periode verschillen. Raadpleeg bij twijfel altijd de geldende tekst via KHN of een salarisadministrateur die bekend is met de horecabranche.