Personeel

Koningsdag is volgens de horeca-cao geen officiële feestdag. Dat klinkt misschien verrassend, maar het heeft directe gevolgen voor hoe je als horecaondernemer omgaat met roosters, toeslagen en afspraken met je medewerkers op 27 april. De horeca-cao bevat een vaste lijst met officiële feestdagen. Koningsdag staat daar niet op. Dat betekent dat medewerkers op Koningsdag in principe geen recht hebben op een feestdagtoeslag op basis van de cao, tenzij je daar zelf andere afspraken over maakt in je zaak of via een arbeidscontract. Welke feestdagen staan wél in de horeca-cao? De horeca-cao erkent een aantal officiële feestdagen waarop toeslagen gelden en waarop bijzondere regels van kracht zijn. Denk aan Nieuwjaarsdag, Eerste en Tweede Paasdag, Hemelvaartsdag, Eerste en Tweede Pinksterdag, Eerste en Tweede Kerstdag en Bevrijdingsdag (5 mei). Koningsdag (27 april) hoort niet bij deze lijst. Dat verschil is belangrijk voor de praktijk. Op een erkende feestdag heb je als werkgever te maken met specifieke cao-regels over werktijden, compensatie en toeslagen. Op Koningsdag gelden die cao-verplichtingen dus niet automatisch. Horeca cao Koningsdag: wat betekent dit voor toeslagen? Omdat Koningsdag geen officiële feestdag is in de horeca-cao, heb je als werkgever geen cao-verplichting om een feestdagtoeslag uit te betalen aan medewerkers die op die dag werken. Zij werken op een gewone werkdag, met de bijbehorende cao-regels voor dat dagdeel (avond, nacht of weekend, afhankelijk van wanneer ze werken). Let op: werkt een medewerker op Koningsdag in het weekend? Dan gelden er wél de gewone weekendtoeslagen die in de cao staan. Die hebben niets te maken met de feestdagstatus van Koningsdag, maar met het dagtype (zaterdag of zondag). In 2025 valt Koningsdag op een zondag, wat betekent dat de zondagstoeslag gewoon van toepassing is. Mag je zelf meer afspreken met je medewerkers? Ja, en dat doen veel horecaondernemers ook. De cao stelt een minimum: je mag daar altijd bovenop afspraken maken die gunstiger zijn voor je medewerkers. Spreek je in een arbeidscontract of bedrijfsregeling af dat Koningsdag wél als feestdag wordt behandeld, dan geldt dat voor jouw zaak. Zorg dat zulke afspraken schriftelijk zijn vastgelegd om onduidelijkheid te voorkomen. Het is ook verstandig om bij de planning vooraf duidelijk te communiceren. Koningsdag is voor veel medewerkers een populaire vrije dag. Duidelijke roosters en tijdige communicatie voorkomen conflicten over wie er wel of niet hoeft te werken. Praktische tips voor Koningsdag als horecaondernemer Controleer je cao-versie: de horeca-cao wordt regelmatig vernieuwd. Kijk altijd in de actuele versie welke feestdagen officieel erkend zijn. Bekijk op welke dag Koningsdag valt: valt het op een zaterdag of zondag, dan gelden de weekendtoeslagen uit de cao gewoon. Maak intern afspraken schriftelijk: leg in het arbeidscontract of personeelshandboek vast of je Koningsdag intern als feestdag behandelt. Plan het rooster vroeg: Koningsdag is druk in de horeca. Vroeg plannen voorkomt verrassingen bij medewerkers die vrij willen. Twijfel je? Raadpleeg KHN (Koninklijke Horeca Nederland) of een arbeidsrechtspecialist voor advies op maat. Koningsdag is druk, feestelijk en commercieel aantrekkelijk voor veel horecazaken. Maar vergeet niet: de cao verplicht je niet tot extra toeslagen op die dag, tenzij het weekend is of je dat zelf hebt afgesproken. Zorg dat je weet wat in jouw situatie geldt, zodat je medewerkers en jezelf niet voor verrassingen komen te staan. Lees ookHoreca cao feestdagen: wat zijn je rechten en verplichtingen?Horeca cao: alles wat je moet weten over lonen, functies en rechtenVakantiegeld in de horeca-cao: wat je precies krijgt en hoe het werktWanneer ben je vakkracht horeca? Dit zijn de voorwaarden

Op basis van de horeca-cao 2025-2026 heb je recht op loyaliteitsverlof zodra je tien jaar of langer bij dezelfde werkgever werkt. Dit extra verlof gaat in vanaf de eerste maand nadat die tien jaar zijn bereikt. Loyaliteitsverlof is dus een directe beloning voor langdurige trouw aan één horecabedrijf. Veel medewerkers in de horeca weten niet precies wanneer dit verlof ingaat of hoe het is geregeld. Hieronder lees je wat de cao zegt en wat je er in de praktijk aan hebt. Wat zegt de horeca-cao over loyaliteitsverlof? Het loyaliteitsverlof in de horeca-cao is vastgelegd in artikel 3.17a lid 3. De regel is duidelijk: je ontvangt het loyaliteitsverlof vanaf de eerste maand nadat je tien jaar of langer in dienst bent bij dezelfde werkgever. De cao 2025-2026 bevestigt deze regeling. Je hoeft dus niet te wachten tot het einde van het jaar of tot een nieuwe contractperiode; het verlof gaat in de maand ná het bereiken van de tien jaar. Omdat de exacte hoeveelheid extra verlofdagen per dienstjaar niet breed gepubliceerd is in de beschikbare informatie, geldt: check de actuele cao-tekst of vraag dit na bij je werkgever of de Koninklijke Horeca Nederland (KHN). Zij publiceren de officiële tekst en beantwoorden vragen over de uitvoering. Vanaf welk moment telt de diensttijd mee? De tien jaar worden gemeten op basis van je dienstverband bij dezelfde werkgever. Het gaat dus om de periode dat je bij één en hetzelfde bedrijf in dienst bent, niet om de totale tijd dat je in de horeca werkt. Wissel je van werkgever, dan begint de teller opnieuw. Dat is een belangrijk punt als je overweegt om over te stappen naar een ander horecabedrijf. Of een periode van ziekte, zwangerschapsverlof of onbetaald verlof meetelt in de berekening, is in de cao geregeld via de algemene bepalingen over dienstjaren. In de meeste gevallen telt een tijdelijke onderbreking van het dienstverband niet mee als breuk in de diensttijd, maar dit kun je het beste controleren in de volledige cao-tekst of bij je werkgever. Loyaliteitsverlof in de horeca-cao: wat levert het op? Loyaliteitsverlof is extra verlof bovenop je reguliere vakantiedagen. Het is bedoeld als erkenning voor medewerkers die langdurig bij hetzelfde bedrijf blijven. In een sector waar personeelsverloop hoog is, is dit een concrete prikkel om te blijven. Voor jou als medewerker betekent het simpelweg meer vrije dagen, zonder dat daar extra verplichtingen tegenover staan. Hoe je dit verlof opneemt, volgt dezelfde regels als gewoon vakantieverlof: in overleg met de werkgever en met inachtneming van de cao-bepalingen over verlofopname. Je kunt het niet zomaar omzetten in een uitbetaling; verlofdagen zijn in principe bedoeld om op te nemen. Wat als je werkgever het loyaliteitsverlof niet toekent? De horeca-cao is een collectieve arbeidsovereenkomst die voor alle werkgevers en medewerkers die eronder vallen bindend is. Heeft jouw werkgever een horecabedrijf dat onder de cao valt, dan ben je gewoon recht op dit verlof. Wordt het niet toegekend, dan kun je dit aankaarten bij je werkgever, eventueel met een verwijzing naar artikel 3.17a lid 3 van de cao. Kom je er samen niet uit, dan kun je terecht bij KHN (voor werkgevers) of bij jouw vakbond. Heb je na tien jaar dienst nog nooit loyaliteitsverlof ontvangen, dan is het slim om dit alsnog te bespreken. Verlof heeft een verjaringstermijn; wacht dus niet te lang met het aankaarten van een eventuele achterstand. Kortom: loyaliteitsverlof in de horeca-cao is een concreet recht dat automatisch ingaat in de maand nadat je de grens van tien dienstjaren bereikt. Controleer je exacte ingangsdatum, sla de cao-tekst er op na voor de precieze aantallen verlofuren, en neem contact op met KHN of je vakbond als iets onduidelijk blijft. Lees ookVakantiedagen horeca: hoeveel verlof heb jij recht op?Horeca cao: alles wat je moet weten over lonen, functies en rechtenWanneer ben je vakkracht horeca? Dit zijn de voorwaardenVakantiegeld in de horeca-cao: wat je precies krijgt en hoe het werkt

Margarine en halvarine zijn volgens voedingsexperts de gezondste keuze voor op brood. Ze bevatten meer onverzadigde vetzuren en worden verrijkt met vitamine D, iets waar roomboter ver bij achterblijft. Toch is het antwoord op de vraag welke boter gezond is niet voor iedereen hetzelfde. Het hangt af van waarvoor je de boter gebruikt en wat je totale voeding er omheen uitziet. Wat zit er eigenlijk in boter? Roomboter is gemaakt van dierlijk vet, namelijk room van koemelk. Het bestaat voor een groot deel uit verzadigd vet. Verzadigd vet verhoogt het LDL-cholesterol in je bloed, ook wel het "slechte" cholesterol genoemd. Dat is niet ideaal als je dit dagelijks in grote hoeveelheden eet. Margarine en halvarine zijn plantaardig. Ze worden gemaakt van plantaardige oliën en bevatten van nature meer onverzadigde vetzuren. Die vetzuren zijn beter voor je hart en bloedvaten. Daarnaast worden margarine en halvarine verrijkt met vitamine D, een vitamine die veel Nederlanders tekort komen. Wat is het verschil tussen roomboter, margarine en halvarine? Deze drie producten lijken op elkaar, maar verschillen flink in samenstelling: Roomboter: gemaakt van room, veel verzadigd vet, weinig vitamine D, rijke smaak. Margarine: plantaardig, meer onverzadigd vet, verrijkt met vitamine D, stevigere structuur dan halvarine. Halvarine: ook plantaardig, maar met minder vet dan margarine. Bevat ook vitamine D. Smeerbaar en licht van smaak. Voor dagelijks gebruik op brood is halvarine of margarine de betere keuze. Ze leveren minder verzadigd vet en geven je tegelijk een aanvulling op je vitamine D-inname. Is roomboter dan ongezond? Roomboter is niet verboden, maar het is ook niet de slimste keuze als basisproduct. Het bevat veel verzadigd vet en nauwelijks vitamine D. Gebruik je roomboter af en toe, bijvoorbeeld bij het bakken of als smaakmaker in een gerecht, dan is dat in een gevarieerd voedingspatroon geen probleem. Maar als je het elke dag op je boterham smeert, neem je meer verzadigd vet binnen dan nodig is. Het Voedingscentrum adviseert dan ook om margarine of halvarine te kiezen boven roomboter, zeker voor smeren op brood. Wat is ghee en is dat een gezonde optie? Ghee is geklaarde roomboter. Dat betekent dat je roomboter langzaam verwarmt en de melkbestanddelen en het water verwijdert. Wat overblijft is bijna pure botervet. Ghee heeft een hoog rookpunt, waardoor het goed te gebruiken is bij hoge temperaturen zoals wokken of bakken. Het brandt minder snel aan dan gewone roomboter. Toch is ghee geen gezondere keuze dan roomboter als het gaat om vetzuren. Het bevat zelfs meer verzadigd vet per lepel, omdat het geconcentreerder is. Voor mensen die lactose-intolerant zijn, kan ghee een voordeel hebben, omdat de melksuikers eruit zijn gefilterd. Maar als gezondste dagelijkse vetbron geldt ghee niet. Waarvoor gebruik je welke boter? De keuze hangt ook af van het gebruik. Hier een praktisch overzicht: Op brood smeren: kies halvarine of zachte margarine. Minste verzadigd vet, meeste vitamine D. Bakken in de pan: roomboter of ghee werken goed bij niet te hoge temperaturen. Let op dat roomboter snel verbrandt. Ghee is stabieler bij hitte. Wokken of bakken op hoog vuur: ghee of een plantaardige olie zoals olijfolie zijn betere keuzes dan gewone roomboter. In bakrecepten: roomboter geeft een rijke smaak en werkt goed in koekjes, taarten en cake. In kleine hoeveelheden is dit prima. Kort samengevat: zo maak je de beste keuze Wil je weten welke boter gezond is voor jouw situatie? Houd dan deze punten aan: Kies voor dagelijks gebruik op brood altijd halvarine of margarine boven roomboter. Let op de vitamine D-toevoeging op het etiket. Dat is een extra voordeel van halvarine en margarine. Gebruik roomboter of ghee bij voorkeur alleen als smaakmaker of bij hoog vuur, niet als dagelijkse smeerverdeling. Kijk naar het totaal van je voedingspatroon. Een beetje roomboter in een recept is echt geen ramp. Vermijd producten met gedeeltelijk geharde plantaardige vetten. Die kunnen transvetten bevatten, wat schadelijker is dan verzadigd vet. Gezond eten draait niet om één product, maar om wat je de hele dag door eet. Kies bewust, lees etiketten en wissel af. Veelgestelde vragen Is halvarine gezonder dan margarine? Halvarine bevat minder vet dan margarine en is daardoor lager in calorieën. Beide zijn plantaardig en worden verrijkt met vitamine D. Voor smeren op brood is halvarine een lichte en goede keuze. Margarine bevat iets meer vet, wat voordelig kan zijn als je extra calorieën nodig hebt, bijvoorbeeld bij kinderen in de groei. Kan ik roomboter gebruiken als ik een hoog cholesterol heb? Bij een verhoogd cholesterol is het verstandig om roomboter te beperken. Roomboter bevat veel verzadigd vet, wat het LDL-cholesterol kan verhogen. Kies in dat geval liever voor halvarine of margarine op basis van plantaardige oliën. Vraag bij twijfel altijd advies aan je huisarts of diëtist. Is kokosolie een goede vervanging voor boter? Kokosolie bestaat voor het grootste deel uit verzadigd vet, vergelijkbaar met of zelfs meer dan roomboter. Het is goed bestand tegen hitte en heeft een karakteristieke smaak. Vanuit gezondheidsperspectief is het niet aantoonbaar gezonder dan andere vetten. Gebruik het gerust af en toe, maar zie het niet als een gezonde basisoptie voor dagelijks gebruik. Mag ik boter gebruiken als ik lactose-intolerant ben? Gewone roomboter bevat kleine hoeveelheden lactose. Voor mensen met een lichte intolerantie is dit vaak geen probleem, maar bij een strenge intolerantie kan het klachten geven. Ghee is een alternatief, omdat de melkbestanddelen eruit zijn verwijderd. Plantaardige margarine of halvarine bevatten geen lactose en zijn in dat geval een veilige keuze.

Zon, wind en aardwarmte raken nooit op en stoten zelf geen CO2 uit. Dat maakt ze tot de meest bekende duurzame energiebronnen die we hebben. In tegenstelling tot fossiele brandstoffen zoals aardgas, kolen en olie, veroorzaken deze bronnen geen luchtvervuiling en dragen ze niet bij aan klimaatverandering. Maar er zijn meer bronnen dan je misschien denkt, en ze verschillen nogal van elkaar. Wat maakt een energiebron duurzaam? Een energiebron is duurzaam als die niet opraakt en weinig tot geen schadelijke stoffen uitstoot. De zon schijnt elke dag, de wind blijft waaien en de warmte in de aarde verdwijnt niet. Dat zijn de kenmerken van een onuitputtelijke bron. Fossiele brandstoffen zijn dat niet: ze zijn miljoenen jaren geleden gevormd en raken ooit op. Bij het verbranden ervan komt ook CO2 vrij, wat het klimaat opwarmt. Hernieuwbare energiebronnen worden voortdurend aangevuld door de natuur. Dat is het grote verschil. Ze zijn er altijd, zolang de aarde bestaat. De belangrijkste duurzame energiebronnen op een rij Er zijn meerdere bronnen die als duurzaam worden beschouwd. Ze werken allemaal anders en hebben elk hun eigen voor- en nadelen. Zonne-energie is de meest bekende. Zonnepanelen zetten zonlicht om in elektriciteit. Ze werken ook op bewolkte dagen, zij het minder goed. Je kunt ze op een dak leggen, maar ook op grote zonneweides in de natuur of op bedrijventerreinen. Windenergie komt van windmolens die elektriciteit opwekken als de wind de wieken aandrijft. Dat kan aan land, maar ook op zee. Windmolens op zee vangen meer wind en wekken daardoor meer stroom op. Aardwarmte, ook wel geothermische energie genoemd, haalt warmte op uit de diepe ondergrond. Die warmte kan gebruikt worden om huizen of kassen te verwarmen. In Nederland wordt aardwarmte al op verschillende plaatsen ingezet, vooral in de tuinbouw. Waterkracht zet de kracht van stromend of vallend water om in elektriciteit. In landen met veel rivieren of bergen, zoals Noorwegen en Oostenrijk, is waterkracht een grote bron van duurzame stroom. In Nederland is er weinig hoogteverschil, waardoor waterkracht hier minder geschikt is. Buitenluchtwarmte wordt gebruikt door warmtepompen. Een warmtepomp trekt warmte uit de buitenlucht en gebruikt die om een huis te verwarmen. Dit werkt ook als het buiten koud is, al verbruikt de pomp dan wel meer stroom. Hoe zit het met biomassa? Biomassa is een aparte categorie. Het gaat om organisch materiaal zoals hout, snoeihout of resten uit de landbouw. Je kunt het verbranden om energie op te wekken. Biomassa wordt vaak als hernieuwbaar gezien, omdat bomen en planten weer aangroeien. Toch is er ook kritiek: bij het verbranden van hout komt CO2 vrij. Het duurt tientallen jaren voordat een boom dat weer opneemt. Daardoor is biomassa omstreden als duurzame energiebron. Milieu Centraal stelt dat biomassa alleen echt duurzaam is als het gaat om reststromen, zoals snoeihout of landbouwresten, en niet om speciaal gekapte bossen. En kernenergie dan? Kernenergie wekt elektriciteit op zonder directe CO2-uitstoot. Dat maakt het interessant voor het klimaat. Toch is kernenergie geen hernieuwbare energiebron: uraan, de grondstof voor kernenergie, raakt uiteindelijk op. Bovendien komt er radioactief afval bij vrij, dat duizenden jaren gevaarlijk blijft. Kernenergie is dus geen duurzame bron in de klassieke zin, al speelt het in het klimaatdebat wel een rol als bron met lage uitstoot. Wat kun jij zelf doen? Je hoeft geen windmolenpark te bouwen om bij te dragen. Er zijn gewone stappen die je thuis of als huurder kunt zetten. Kies een energieleverancier die stroom levert uit wind, zon of waterkracht. Leg zonnepanelen op je dak als je die mogelijkheid hebt. Vervang een oude cv-ketel door een warmtepomp als je gaat verbouwen of verhuizen. Controleer of je gemeente aardwarmte of andere lokale duurzame bronnen aanbiedt. Bespaar ook op je verbruik: minder energie gebruiken is altijd de eerste stap. De toekomst van groene energie Duurzame energiebronnen worden steeds goedkoper en toegankelijker. Zonnepanelen zijn de afgelopen jaren sterk in prijs gedaald. Windparken op zee worden groter en efficiënter. Aardwarmte wordt in meer wijken ingezet als alternatief voor aardgas. De verwachting is dat hernieuwbare energie een steeds groter deel van onze energiemix gaat uitmaken. Fossiele brandstoffen zullen daarvoor geleidelijk plaatsmaken. Of je nu zelf panelen legt, overstapt naar groene stroom of simpelweg minder verbruikt: elke stap in de richting van duurzame energie telt mee. Veelgestelde vragen Wat is het verschil tussen duurzame en hernieuwbare energie? Duurzame energie en hernieuwbare energie worden vaak door elkaar gebruikt, maar ze betekenen niet precies hetzelfde. Hernieuwbare energie verwijst naar bronnen die zichzelf aanvullen, zoals zon en wind. Duurzame energie is een breder begrip: het gaat om energie die geen of nauwelijks schade toebrengt aan het milieu, nu en in de toekomst. Alle hernieuwbare energie is duurzaam, maar niet alle duurzame energie is automatisch hernieuwbaar. Is zonne-energie ook bruikbaar in Nederland, waar het vaak bewolkt is? Ja, zonne-energie werkt ook in Nederland. Zonnepanelen hebben geen directe zon nodig: ze zetten ook diffuus licht om in elektriciteit. Op zonnige dagen leveren ze meer op, op bewolkte dagen minder, maar ze produceren het hele jaar door stroom. Nederland heeft genoeg zonuren om zonnepanelen rendabel te maken. Kunnen duurzame energiebronnen fossiele brandstoffen volledig vervangen? In theorie wel, maar in de praktijk vraagt dat nog veel tijd en investeringen. Zon en wind leveren niet altijd stroom op het moment dat er vraag naar is. Goede opslag, zoals batterijen of waterstof, en een slim stroomnet zijn nodig om de overstap volledig te maken. De ontwikkeling gaat snel, maar een volledige vervanging van fossiele brandstoffen is nog een kwestie van jaren tot decennia. Wat is aardwarmte precies en hoe wordt het gebruikt? Aardwarmte, ook wel geothermische energie, is warmte die diep in de aarde zit. Door putten te boren haal je dat warme water omhoog. Die warmte gebruik je om gebouwen of kassen te verwarmen. Het is een stabiele bron: anders dan zon en wind is de warmte uit de aarde altijd beschikbaar, ongeacht het weer.

Normen, waarden en ongeschreven regels: dat is waar een bedrijfscultuur uit bestaat. Het gaat om de manier waarop mensen binnen een organisatie met elkaar omgaan, beslissingen nemen en hun werk aanpakken. Wat is een bedrijfscultuur precies? Kort gezegd: het is de gezamenlijke identiteit van een bedrijf, zichtbaar in het gedrag van medewerkers en de sfeer op de werkvloer. Hoe ontstaat een bedrijfscultuur? Een bedrijfscultuur ontstaat niet van de ene op de andere dag. Ze groeit langzaam, door de mensen die er werken, de manier waarop leiders zich gedragen en de keuzes die een organisatie in de loop der tijd maakt. De oprichters van een bedrijf spelen daarin een grote rol. Hun overtuigingen en gewoonten worden de basis van de cultuur. Ook nieuwe medewerkers dragen bij. Zij brengen eigen gewoonten en ideeën mee. Sommige daarvan passen in de bestaande cultuur en worden overgenomen. Andere botsen ermee. Zo verschuift een cultuur langzaam, soms bewust en soms zonder dat iemand het doorheeft. Wat is een bedrijfscultuur precies opgebouwd uit? Een bedrijfscultuur bestaat uit zichtbare en onzichtbare onderdelen. De zichtbare uitingen zijn makkelijk te herkennen: de inrichting van het kantoor, de dresscode, hoe vergaderingen verlopen en welke taal mensen gebruiken. Maar de diepere laag is minstens zo belangrijk. Die diepere laag bestaat uit gedeelde waarden en overtuigingen. Denk aan: staan we open voor feedback? Mogen fouten worden gemaakt? Staat de klant altijd op de eerste plaats? Deze overtuigingen zijn vaak niet opgeschreven, maar iedereen voelt ze. Ze bepalen hoe mensen zich gedragen, ook als er geen leidinggevende bij is. Welke soorten bedrijfsculturen zijn er? Niet elke organisatie heeft dezelfde cultuur. Er zijn grofweg een paar bekende typen te onderscheiden: Hiërarchische cultuur: duidelijke regels, vaste procedures en veel aandacht voor controle. Veelvoorkomend bij grote overheidsinstellingen en traditionele bedrijven. Teamgerichte cultuur: samenwerking staat centraal. Medewerkers voelen zich betrokken en er is veel aandacht voor onderlinge relaties. Resultaatgerichte cultuur: prestaties en doelen zijn het belangrijkste. Medewerkers worden beoordeeld op wat ze leveren. Innovatieve cultuur: ruimte voor nieuwe ideeën, experimenten en risico's nemen. Populair in startups en techbedrijven. In de praktijk heeft bijna elk bedrijf een mix van deze typen. De ene cultuur is niet beter dan de andere. Het gaat erom dat de cultuur past bij de doelen en de mensen van de organisatie. Waarom heeft bedrijfscultuur zoveel invloed? De cultuur van een bedrijf beïnvloedt bijna alles. Hoe gemotiveerd mensen zijn, hoe goed teams samenwerken, of medewerkers lang blijven of snel vertrekken. Een positieve cultuur zorgt ervoor dat mensen met plezier naar hun werk gaan en zich inzetten voor het bedrijf. Een negatieve cultuur doet precies het tegenovergestelde. Ook voor de buitenwereld telt het. Bedrijven met een sterke, positieve cultuur trekken makkelijker goed personeel aan. Sollicitanten letten steeds vaker op de sfeer en de waarden van een organisatie, niet alleen op het salaris. Kun je een bedrijfscultuur veranderen? Ja, maar het kost tijd en vraagt om een duidelijke aanpak. Een cultuur verander je niet door een nieuw beleidsstuk te schrijven. Mensen veranderen hun gedrag pas als ze zien dat leiders het goede voorbeeld geven en als de nieuwe manier van werken echt wordt beloond. Een paar praktische stappen die helpen bij het bijsturen van een cultuur: Breng in kaart wat de huidige cultuur is. Vraag medewerkers hoe zij de sfeer en waarden ervaren. Bepaal wat je anders wilt. Wat voor cultuur past bij de richting die het bedrijf op wil? Laat leidinggevenden het gewenste gedrag zichtbaar voorleven. Pas wervingsbeleid aan. Neem mensen aan die passen bij de waarden die je wilt uitdragen. Geef regelmatig terugkoppeling en vier successen die passen bij de nieuwe cultuur. Wees geduldig. Cultuurverandering duurt al snel meerdere jaren. Cultuur is geen bijzaak Een bedrijfscultuur vormt de onzichtbare basis van elke organisatie. Ze bepaalt hoe mensen werken, hoe ze met elkaar omgaan en of ze zich thuis voelen. Besteed je er geen aandacht aan, dan ontstaat ze alsnog, maar zonder sturing. Door er bewust mee bezig te zijn, bouw je een omgeving waar mensen willen werken en waar de organisatie beter van wordt. Veelgestelde vragen Wat is het verschil tussen bedrijfscultuur en organisatiecultuur? Bedrijfscultuur en organisatiecultuur betekenen in de praktijk hetzelfde. Beide termen verwijzen naar de gedeelde normen, waarden en gedragspatronen binnen een organisatie. Organisatiecultuur wordt iets vaker gebruikt bij non-profitorganisaties of overheidsinstanties, maar inhoudelijk is er geen verschil. Hoe merk je als nieuwe medewerker wat de cultuur is? Als nieuwe medewerker prik je de cultuur van een bedrijf snel door de dagelijkse praktijk. Let op hoe collega's met elkaar praten, hoe vergaderingen verlopen, of fouten bespreekbaar zijn en hoe leidinggevenden reageren op vragen of ideeën. Die ongeschreven regels zeggen meer dan een officieel waardenhandboek. Kan een groot bedrijf meerdere culturen hebben? Ja. In grote organisaties met meerdere afdelingen of vestigingen kunnen subculturen ontstaan. Elke afdeling heeft dan haar eigen manier van werken, naast de overkoepelende cultuur van het bedrijf. Dat is normaal, zolang de kernwaarden van de organisatie herkenbaar blijven in al die subculturen. Is een sterke bedrijfscultuur altijd positief? Niet per se. Een sterke cultuur kan ook betekenen dat er weinig ruimte is voor andere meningen of nieuwe ideeën. Als de cultuur gericht is op verkeerde waarden, zoals het negeren van fouten of het buitensluiten van bepaalde groepen, kan een sterke cultuur juist schadelijk zijn. Het gaat niet alleen om de kracht van de cultuur, maar ook om de inhoud ervan.

Een goed werknemersbeleid is de basis van elke organisatie die prettig en eerlijk wil werken. Het gaat over de regels, afspraken en procedures die bepalen hoe een werkgever met zijn medewerkers omgaat. Van het aannemen van nieuw personeel tot het omgaan met ongewenst gedrag op de werkvloer: al die situaties vragen om duidelijke keuzes. Veel werkgevers weten wel dat ze iets op papier moeten zetten, maar weten niet altijd waar ze moeten beginnen of wat er precies in moet staan. Toch is een goed personeelsbeleid geen luxe. Het beschermt zowel de werknemer als de werkgever. Wat er in een personeelsbeleid hoort te staan Een volledig personeelsbeleid bestaat uit meer dan alleen een arbeidscontract. Het beschrijft hoe de organisatie omgaat met zaken als werktijden, verlof, ziekte, beoordelingen en ontwikkeling. Ook afspraken over gedrag op de werkvloer, het gebruik van bedrijfsmiddelen en omgang met vertrouwelijke informatie horen erbij. Veel organisaties leggen dit vast in een personeelsgids of arbeidsreglement. Daarin staan de rechten en plichten van beide kanten duidelijk beschreven. Dit voorkomt misverstanden en maakt het makkelijker om in te grijpen als iets misgaat. Hoe concreter de afspraken, hoe beter iedereen weet waar hij of zij aan toe is. Eerlijk aannemen en kansen bieden aan iedereen Bij het aannemen van nieuwe medewerkers speelt het personeelsbeleid een grote rol. Een goede sollicitatieprocedure is eerlijk, duidelijk en toegankelijk voor iedereen. Dat betekent dat een werkgever nadenkt over hoe hij vacatures omschrijft, welke eisen hij stelt en hoe hij kandidaten beoordeelt. Sommige organisaties besteden extra aandacht aan mensen die een achterstand hebben op de arbeidsmarkt, zoals langdurig werklozen of mensen met een beperking. Dat is niet alleen sociaal, het vergroot ook de kans op het vinden van het juiste talent. Persoonsgegevens die worden verzameld tijdens een sollicitatie moeten zorgvuldig worden bewaard en mogen alleen worden gebruikt voor het doel waarvoor ze zijn verstrekt. De privacywetgeving stelt hier duidelijke eisen aan. Integriteit en gedragsregels op de werkvloer Integriteitsregels zijn een vast onderdeel van een sterk arbeidsbeleid. Ze beschrijven welk gedrag de organisatie verwacht van medewerkers en wat absoluut niet wordt geaccepteerd. Denk aan het omgaan met belangenverstrengeling, het aannemen van cadeaus, omgaan met vertrouwelijke informatie of het melden van misstanden. Zeker in sectoren waar medewerkers werken met kwetsbare mensen, geld of gevoelige gegevens, zijn dit soort regels onmisbaar. Een werkgever die deze regels op papier zet en er ook actief mee werkt, laat zien dat eerlijk handelen serieus wordt genomen. Medewerkers weten dan wat er van hen wordt verwacht en voelen zich veiliger om problemen aan te kaarten. Een vertrouwenspersoon of klokkenluidersregeling past goed in dit geheel. Beleid bijhouden en up-to-date houden De wereld van werk verandert snel. Thuiswerken, flexibele contracten, digitale communicatie en nieuwe wetgeving zorgen er steeds voor dat bestaand beleid moet worden aangepast. Een arbeidsreglement dat tien jaar geleden is opgesteld, sluit niet meer aan bij de praktijk van vandaag. Werkgevers doen er goed aan om hun personeelsbeleid regelmatig te bekijken en waar nodig aan te passen. Daarbij is het verstandig om medewerkers te betrekken, bijvoorbeeld via een ondernemingsraad. Zij weten wat er speelt op de werkvloer en kunnen signaleren waar regels onduidelijk zijn of ontbreken. Zo blijft het beleid niet alleen op papier staan, maar wordt het ook echt gebruikt en gedragen door iedereen in de organisatie. Veelgestelde vragen Is een werkgever verplicht om een personeelsbeleid op te stellen?Er is geen wet die zegt dat elke werkgever een volledig personeelsbeleid op papier moet hebben. Maar voor bepaalde onderdelen, zoals een verzuimprotocol of privacybeleid, gelden wel wettelijke verplichtingen. Bovendien helpt een schriftelijk beleid bij conflicten en maakt het de organisatie betrouwbaarder voor medewerkers. Wat is het verschil tussen een arbeidscontract en een personeelsgids?Een arbeidscontract is een overeenkomst tussen werkgever en werknemer over de specifieke arbeidsvoorwaarden zoals salaris, werktijden en functie. Een personeelsgids geldt voor alle medewerkers en beschrijft de algemene regels en afspraken binnen de organisatie. Beide documenten vullen elkaar aan. Mogen werkgevers persoonsgegevens van sollicitanten bewaren?Werkgevers mogen persoonsgegevens van sollicitanten alleen bewaren zolang dat nodig is. Na afwijzing moeten de gegevens in de meeste gevallen binnen vier weken worden verwijderd, tenzij de sollicitant toestemming geeft voor een langere bewaartermijn. De Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) stelt hier strenge regels aan. Hoe stel je integriteitsregels op die medewerkers ook echt begrijpen?Goede integriteitsregels zijn concreet en herkenbaar voor de werkvloer. Gebruik duidelijke voorbeelden van situaties die kunnen voorkomen en vermijd te veel juridisch taalgebruik. Bespreek de regels ook actief met het team, zodat iedereen weet wat ze betekenen en hoe hij of zij daarmee omgaat in de praktijk.

Geen duidelijk beleid voor je medewerkers? Dan loop je vroeg of laat tegen problemen aan, zoals onduidelijkheid over verwachtingen, conflicten of zelfs juridische risico's. Een goed werknemersbeleid opstellen geeft structuur aan de samenwerking tussen werkgever en werknemer en beschermt beide partijen. In dit artikel lees je wat er in zo'n beleid hoort en hoe je het aanpakt. Wat is een werknemersbeleid precies? Een werknemersbeleid is een geheel van afspraken, regels en procedures die een organisatie hanteert voor haar medewerkers. Het gaat over onderwerpen zoals arbeidsomstandigheden, verzuim, privacy, gedragsregels en ontwikkeling. Het beleid legt vast wat je als werkgever verwacht van medewerkers en wat medewerkers van jou mogen verwachten. Zo weet iedereen waar hij of zij aan toe is. Een werknemersbeleid is niet hetzelfde als een arbeidscontract. Het contract regelt de individuele afspraken per werknemer. Het beleid geldt voor de hele organisatie en geeft de algemene kaders aan. Waarom is een duidelijk beleid zo belangrijk? Zonder beleid ontstaan er snel onduidelijkheden. Wie bepaalt wanneer iemand thuis mag werken? Wat gebeurt er als een medewerker zich ziek meldt? Hoe ga je om met het gebruik van bedrijfsmiddelen of sociale media? Als dit niet op papier staat, beslist iedereen op zijn eigen manier. Dat leidt tot oneerlijkheid en onrust op de werkvloer. Een helder beleid biedt ook bescherming. Als een medewerker zich niet aan de regels houdt, kun je aantonen dat die regels bekend waren. Dat is belangrijk als het ooit tot een conflict of zelfs een ontslagprocedure komt. Welke onderdelen horen in een werknemersbeleid? De inhoud verschilt per organisatie, maar er zijn een aantal onderdelen die in vrijwel elk werknemersbeleid terugkomen: Arbeidsomstandigheden: veiligheid op de werkplek, beschikbare hulpmiddelen en verantwoordelijkheden rondom gezond werken. Verzuimbeleid: hoe meld je je ziek, wie is het eerste aanspreekpunt en welke stappen volgen er bij langdurig verzuim? Privacy en gegevensverwerking: welke persoonsgegevens verwerk je van medewerkers, en hoe ga je daarmee om? Dit is een wettelijke verplichting onder de AVG. Gedragsregels: hoe ga je met elkaar om, wat zijn de regels rondom agressie, discriminatie en grensoverschrijdend gedrag? Gebruik van bedrijfsmiddelen: mogen medewerkers een zakelijke telefoon of laptop privé gebruiken? Tot welke grens? Controle en monitoring: in welke gevallen controleert de werkgever medewerkers, bijvoorbeeld via cameratoezicht of ritregistratie? Dit moet altijd proportioneel zijn en passen binnen de privacyregels. Ontwikkeling en scholing: welke mogelijkheden zijn er voor opleiding en interne doorgroei? Verlof en werktijden: hoe werkt het opnemen van vakantiedagen, en zijn er afspraken over flexibel werken? Hoe stel je een werknemersbeleid op: de stappen Werknemersbeleid opstellen doe je niet even tussendoor. Het vraagt om overleg, afstemming en zorgvuldigheid. Volg deze stappen: Stap 1: Breng de huidige situatie in kaart. Welke afspraken zijn er al? Wat gaat goed en waar ontstaan nu problemen of onduidelijkheden? Stap 2: Bepaal welke onderwerpen je wilt regelen. Denk aan de onderdelen die hierboven staan. Niet alles hoeft in één document. Je kunt ook losse beleidsregels per onderwerp maken. Stap 3: Betrek de juiste mensen. HR, management en de ondernemingsraad (als die er is) horen allemaal een rol te spelen. De ondernemingsraad heeft instemmingsrecht bij bepaalde beleidswijzigingen. Stap 4: Toets aan wet- en regelgeving. Controleer of het beleid klopt met de Arbeidsomstandighedenwet, de AVG, de cao en andere toepasselijke regels. Laat het zo nodig door een jurist bekijken. Stap 5: Schrijf het beleid helder en begrijpelijk. Gebruik gewone taal. Vermijd juridisch jargon waar dat niet nodig is. Medewerkers moeten het zelf kunnen lezen en begrijpen. Stap 6: Communiceer het beleid actief. Zorg dat alle medewerkers het beleid kennen. Stuur het op, bespreek het in een teamoverleg of zet het op het intranet. Stap 7: Evalueer en update regelmatig. De wereld verandert. Nieuwe technologie, nieuwe wetgeving of veranderingen in de organisatie vragen om aanpassingen in het beleid. Let op: privacy van medewerkers Een belangrijk aandachtspunt bij het opstellen van werknemersbeleid is de privacy van medewerkers. Als werkgever verwerk je persoonsgegevens van medewerkers, zoals salarisgegevens, gezondheidsgegevens bij verzuim en gegevens over functioneren. De AVG verplicht je om dit zorgvuldig te doen en medewerkers hierover te informeren. Wil je controlemiddelen inzetten, zoals cameratoezicht, ritregistratie of monitoring van internetgebruik? Dan moet daar een duidelijke grond voor zijn en moet het proportioneel zijn. Het gebruik ervan moet je vastleggen in het beleid, zodat medewerkers weten dat dit kan voorkomen en waarom. Een goed beleid is een levend document Na het opstellen ben je er niet. Een werknemersbeleid werkt alleen als het actueel blijft en consequent wordt toegepast. Wijs een verantwoordelijke aan die het beleid bijhoudt en zorgt voor updates als dat nodig is. Behandel alle medewerkers op dezelfde manier als het gaat om het toepassen van de regels. Willekeur ondermijnt het vertrouwen in de organisatie. Een goed doordacht werknemersbeleid is geen papieren tijger, maar een praktisch hulpmiddel dat zorgt voor duidelijkheid, eerlijkheid en een goede samenwerking binnen je organisatie. Veelgestelde vragen Is een werknemersbeleid wettelijk verplicht? Een volledig werknemersbeleid is niet als geheel verplicht, maar onderdelen ervan wel. Zo ben je als werkgever verplicht om een beleid te hebben rondom arbeidsomstandigheden en de verwerking van persoonsgegevens (AVG). Voor andere onderdelen, zoals een gedragscode of verzuimbeleid, is het niet wettelijk vereist, maar wel sterk aan te raden. Heeft de ondernemingsraad iets te zeggen over het werknemersbeleid? Ja. De ondernemingsraad heeft instemmingsrecht bij bepaalde beleidsregels, zoals regelingen op het gebied van arbeidsomstandigheden, werktijden en personeelsbeleid. Dat betekent dat je als werkgever toestemming nodig hebt van de ondernemingsraad voordat je dit soort beleid invoert of wijzigt. Wat doe je als een medewerker het beleid niet naleeft? Als een medewerker zich niet aan het werknemersbeleid houdt, kun je daar consequenties aan verbinden. Dat begint meestal met een gesprek en een waarschuwing. Doordat het beleid schriftelijk is vastgelegd en de medewerker er kennis van heeft genomen, kun je bij een conflict aantonen dat de regels duidelijk waren. Dit is belangrijk als het ooit escaleert naar een ontslag. Hoe uitgebreid moet een werknemersbeleid zijn? Er is geen vaste minimumlengte of verplicht format. Het beleid moet volledig genoeg zijn om duidelijkheid te geven over de belangrijkste onderwerpen, maar ook begrijpelijk blijven voor alle medewerkers. Beter een beknopt en helder beleid dan een uitgebreid document dat niemand leest.

Goed opgeleid personeel is het verschil tussen een gast die terugkomt en een gast die wegblijft. Scholing van horecapersoneel gaat verder dan een korte inwerkdag: het is een doorlopend proces van gastvrijheid, service, verkoopvaardigheden en veilig werken. In dit artikel lees je wat goede scholing inhoudt, welke onderwerpen je moet behandelen en hoe je een training praktisch opzet. Waarom investeren in scholing loont Horecamedewerkers die goed zijn opgeleid, werken efficiënter en maken minder fouten. Ze voelen zich zekerder in hun rol, wat direct merkbaar is voor de gast. Tevreden medewerkers blijven ook langer. In een sector waar personeelsverloop hoog is, is dat een groot voordeel. Bovendien leidt betere service tot hogere klanttevredenheid en vaak ook tot een hogere omzet, bijvoorbeeld door effectief upsellen. Welke onderwerpen horen bij scholing in de horeca? Een goede training voor horecapersoneel dekt meerdere gebieden. Elk onderdeel heeft een direct effect op de dagelijkse werkvloer. Gastvrijheid en service: hoe begroet je een gast, hoe ga je om met klachten en hoe zorg je voor een prettige sfeer? Upselling en verkooptechnieken: medewerkers leren hoe ze op een natuurlijke manier extra producten of dranken aanbevelen zonder opdringerig te zijn. Productkennis: kennis van de menukaart, allergenen, herkomst van gerechten en dranken helpt medewerkers beter advies geven. Hygiëne en voedselveiligheid: dit is wettelijk verplicht voor veel functies en vormt de basis van verantwoord werken in de keuken en bediening. Communicatie en samenwerking: hoe praat je met collega’s onder druk, hoe wissel je informatie uit tussen keuken en bediening? Leidinggeven: voor seniors en teamleiders zijn er specifieke trainingen gericht op coachen, plannen en aansturen van een team. Hoe stel je een goed inwerkprogramma samen? Een nieuw personeelslid heeft structuur nodig. Begin met de basis: huisregels, de lay-out van het restaurant, het kassasysteem en de menukaart. Laat daarna een ervaren collega als mentor optreden. Zo leert de nieuwe medewerker de werkwijze kennen in de praktijk, niet alleen op papier. Plan daarna gerichte trainingen in. Doe dat niet allemaal op de eerste dag, maar spreid het uit over de eerste weken. Zo blijft informatie beter hangen. Gebruik korte sessies van dertig tot zestig minuten en sluit elke sessie af met een praktijkoefening of korte herhaling. Training op locatie of extern laten verzorgen? Veel horecabedrijven kiezen voor training op de eigen locatie. Dat heeft als voordeel dat alles direct aansluit op de eigen situatie: het menu, de gasten, de werkwijze. Een ervaren medewerker of manager kan deze training zelf verzorgen. Wil je diepgaandere scholing, dan zijn er externe trainers en bureaus die gespecialiseerd zijn in horecatrainingen. Zij richten zich op thema’s als gastvrijheid, upselling of leidinggeven en brengen een frisse blik van buiten mee. Dit is vooral nuttig als je merkt dat bepaalde vaardigheden structureel tekortkomende resultaten geven, bijvoorbeeld in de omgang met klachten of in de verkoopresultaten. Zo zet je een praktische scholingscyclus op Scholing is geen eenmalige actie. Gebruik onderstaande stappen als leidraad voor een doorlopend programma: Stap 1: breng de leerbehoefte in kaart. Waar lopen medewerkers tegenaan? Vraag dit na tijdens werkoverleg of functioneringsgesprekken. Stap 2: bepaal de prioriteit. Begin met de onderwerpen die de meeste impact hebben op de gast of de veiligheid. Stap 3: kies de werkvorm. Korte sessies op de werkvloer, een externe trainer, een online module of een combinatie daarvan. Stap 4: plan de training in. Zorg dat het geen extra belasting is bovenop drukke diensten. Plan het op rustige momenten of buiten piektijden. Stap 5: evalueer achteraf. Vraag medewerkers wat ze hebben geleerd en wat ze in de praktijk gaan toepassen. Stap 6: herhaal regelmatig. Plan elk kwartaal een terugkerend moment in, zodat kennis en vaardigheden scherp blijven. Scholing en budget: waar let je op? Scholing kost tijd en soms geld, maar er zijn manieren om de kosten te beperken. Collectieve arbeidsovereenkomsten in de horeca bevatten soms afspraken over scholingsbudgetten. Informeer ook bij het O&O Fonds Horeca, dat subsidie kan verlenen voor opleiding en ontwikkeling van horecamedewerkers. Zo kun je scholing aanbieden zonder dat het volledig ten koste gaat van je eigen budget. Intern opleiden door een ervaren medewerker kost minder dan externe trainingen, maar vraagt wel tijd en voorbereiding. Weeg beide opties af op basis van wat je medewerkers écht nodig hebben. Laat scholing onderdeel zijn van je cultuur De beste horecabedrijven behandelen scholing niet als een verplicht nummer, maar als een vast onderdeel van hoe ze werken. Medewerkers die groeimogelijkheden zien, zijn meer betrokken en presteren beter. Bespreek regelmatig welke trainingen beschikbaar zijn, geef medewerkers de ruimte om zelf aan te geven wat ze willen leren en vier successen. Zo bouw je aan een team dat met plezier werkt en dat ook uitstraalt naar de gast. Veelgestelde vragen Hoe vaak moet je horecapersoneel trainen? Horecapersoneel trainen doe je niet eenmalig. Nieuwe medewerkers krijgen een inwerkprogramma, maar ook ervaren krachten hebben baat bij regelmatige scholing. Denk aan een moment per kwartaal voor herhaling en verdieping, aangevuld met kortere, praktijkgerichte sessies op de werkvloer. Welke trainingen zijn verplicht voor horecapersoneel? Voor horecapersoneel zijn trainingen op het gebied van hygiëne en voedselveiligheid in veel gevallen wettelijk verplicht. Denk aan de HACCP-richtlijnen voor iedereen die werkt met voedsel. Andere trainingen, zoals gastvrijheid of upselling, zijn niet verplicht maar wel sterk aan te raden voor een goed resultaat. Kan ik als horecaondernemer subsidie krijgen voor scholing? Horecaondernemers kunnen in sommige gevallen gebruikmaken van subsidie via het O&O Fonds Horeca. Dit fonds ondersteunt opleiding en ontwikkeling in de horecasector. Controleer ook of de collectieve arbeidsovereenkomst in jouw situatie afspraken bevat over scholingsbudgetten. Wat is het verschil tussen inwerken en scholing? Inwerken richt zich op de eerste periode van een nieuwe medewerker: kennismaken met de werkplek, collega’s, systemen en huisregels. Scholing gaat verder en richt zich op het ontwikkelen van vaardigheden, zoals betere service, verkooptechnieken of leidinggeven. Beide zijn nodig, maar vullen elkaar aan. Lees ookWat je moet weten over de opzegtermijn in de horeca cao